اثر آبیاری و کود نیتروژن بر عملکرد، کارایی مصرف نهاده ها و کیفیت دانه ارقام کنجد

نوع مقاله : مقاله پژوهشی

نویسندگان

1 دانشجوی دکتری رشته زراعت، دانشکده کشاورزی، دانشگاه آزاد اسلامی واحد فیروزآباد، فیروزآباد، شیراز، ایران

2 استادیار بخش تحقیقات دانه های روغنی، موسسه تحقیقات اصلاح و تهیه نهال و بذر، سازمان تحقیقات، آموزش و ترویج کشاورزی، کرج، ایران

3 دانشکده کشاورزی، دانشگاه آزاد اسلامی واحد فیروزآباد، فیروزآباد، شیراز، ایران

4 استادیار گروه ژنتیک و به نژادی گیاهی، دانشکده کشاورزی و منابع طبیعی، دانشگاه بین المللی امام خمینی(ره)، قزوین، ایران،

چکیده

به منظور بررسی پاسخ کمی و کیفی سه رقم کنجد به تیمارهای مختلف آبیاری و کودی، آزمایشی در مزرعه تحقیقاتی موسسه اصلاح و تهیه نهال و بذر کرج طی سال‌های 1396 و 1397 انجام شد. آزمایش به صورت کرت های خرد شده - فاکتوریل در قالب طرح پایه بلوک‌های کامل تصادفی با سه تکرار اجرا شد. تیمارهای آبیاری در دو سطح شامل رژیم کم آبیاری (آبیاری پس از مصرف 80 درصد رطوبت قابل استفاده در خاک) و آبیاری کامل (آبیاری پس از مصرف 40 درصد رطوبت قابل استفاده در خاک) درکرت‌های اصلی و فاکتوریل مقادیر مختلف نیتروژن (0، 60 و 120 کیلوگرم نیتروژن در هکتار) و ارقام کنجد (اولتان، دشتستان 2 و ناز تک شاخه) در کرت‌های فرعی قرار گرفتند. نتایج نشان داد در شرایط آبیاری کامل، کاربرد 120 کیلوگرم نیتروژن در هکتار در مقایسه با عدم کاربرد آن 83 درصد عملکرد دانه کنجد را افزایش داد. در مقابل این افزایش عملکرد در پاسخ به کاربرد نیتروژن در تیمار کم آبیاری 40 درصد بود. نتایج نشان داد در تیمار آبیاری کامل کاربرد کود نیتروژنی برای هر سه رقم قابل توجیه است. حداکثر عملکرد دانه در ارقام اولتان (1106 کیلوگرم در هکتار)، دشتستان 2 (1012 کیلوگرم در هکتار) و ناز تک شاخه (634 کیلوگرم در هکتار) به‌ترتیب با مصرف 115، 117 و 100 کیلوگرم نیتروژن در هکتار حاصل شد. در مقابل، در شرایط کم آبیاری در هیچکدام از ارقام عملکرد دانه بالاتر از 500 کیلوگرم در هکتار حتی با مصرف مقادیر بالای نیتروژن (60 و 120 کیلوگرم در هکتار) بدست نیامد.

کلیدواژه‌ها


عنوان مقاله [English]

The effect of irrigation and nitrogen fertilizer on yield, inputs use efficiency and seed quality of sesame cultivars

نویسندگان [English]

  • Ali Saboury 1
  • majid gholamhoseini 2
  • Forrod Bazrafshan 3
  • farhad habibzadeh 4
  • bahram amiri 3
1 Ph.D student of Agronomy, Faculty of Agriculture, Firoozabad Branch, Islamic Azad University, Firoozabad, Shiraz, Iran
2 Assistant Professor, Oilseed Research Department, Seed and Plant Improvement Institute. Agricultural Research, Education and Extension Organization (AREEO), Karaj. Iran.
3 Department of Agriculture, Firoozabad Branch, Islamic Azad University, Firoozabad, Shiraz, Iran
4 Assistant Professor of Department of Plant Production and Breeding, Faculty of Agriculture and Natural Resources, Imam Khomeini International University, Qazvin, Iran
چکیده [English]

In order to investigate the quantitative and qualitative response of three sesame cultivars (Sesamum indicum L.) to different irrigation and fertilizer treatments, an experiment was conducted in the research farm of Karaj Seed and Plant Breeding Institute during 2016 and 2017. The experiment was performed as split-factorial plots in a randomized complete block design with three replications. Irrigation treatments at two levels including low irrigation regime (irrigation after 80% of usable soil moisture) and full irrigation (irrigation after 40% of usable soil moisture) in main and factorial plots with different amounts of nitrogen (0, 60 and 120 kg N ha-1) and sesame cultivars (Oltan, Dashtestan 2 and Naz single-branched) were placed in subplots. The results showed that in full irrigation conditions, application of 120 kg N ha-1 increased sesame seed yield by 83% compared to non-application. In contrast, this increase in yield in response to the application of nitrogen in low irrigation treatment was 40%. In general, the results showed that in full irrigation treatment, the use of nitrogen fertilizer for all three cultivars can be justified. Maximum grain yield was obtained in Oltan (1106 kg ha-1), Dashtestan 2 (1012 kg ha-1) and Naz single-branched (634 kg ha-1) cultivars with 115, 117 and 100 kg N ha-1, respectively. In contrast, in conditions of low irrigation, in none of the cultivars, grain yield higher than 500 kg N ha-1 was not achieved even with high amounts of nitrogen (60 and 120 kg N ha-1).

کلیدواژه‌ها [English]

  • Deficit irrigation
  • Nitrogen
  • Percentage of grain oil
  • Percentage of grain protein
  • Grain yield
  • تاریخ دریافت: 06 اسفند 1399
  • تاریخ بازنگری: 28 فروردین 1400
  • تاریخ پذیرش: 01 اردیبهشت 1400
  • تاریخ اولین انتشار: 01 تیر 1401