اثر تنش خشکی بر خصوصیات مورفولوژیک و بیوشیمیایی ژنوتیپ‌های سویا در کشت دوم

نوع مقاله : مقاله پژوهشی

نویسندگان

1 دانشجوی مقطع دکتری زراعت، گروه کشاورزی، واحد خرم‌آباد، دانشگاه آزاد اسلامی، خرم‌آباد، ایران

2 بخش تحقیقات علوم زراعی و باغی، مرکز تحقیقات و آموزش کشاورزی و منابع طبیعی لرستان، سازمان تحقیقات، آموزش و ترویج کشاورزی، خرم آباد، ایران.

3 مؤسسه اصلاح و تهیه نهال و بذر، سازمان تحقیقات، آموزش و ترویج کشاورزی، کرج، ایران.

4 گروه کشاورزی، واحد خرم‌آباد، دانشگاه آزاد اسلامی، خرم‌آباد، ایران

چکیده

به‌منظور بررسی واکنش‌های مورفولوژیک و بیوشیمیایی گیاه سویا (Glysin max L.) به تنش خشکی در کشت دوم، آزمایشی در مرکز تحقیقات کشاورزی لرستان در تابستان سال‌های 1396 و 1397 در دو محیط نرمال و تنش خشکی اجرا شد. در هر محیط 19 ژنوتیپ سویا در قالب طرح بلوک‌های کامل تصادفی در سه تکرار بررسی گردید. نتایج نشان داد که کلیه صفات به‌جز درجه حرارت برگ در اثر تنش خشکی کاهش یافتند. مقایسۀ میانگین نشان داد که بیشترین درجه حرارت برگ از ژنوتیپ شماره 9 در محیط تنش و کمترین آن از ژنوتیپ‌های شماره 4 و 15 در محیط نرمال (به‌ترتیب 5/27 و 2/13 درجه سانتی‌گراد) حاصل شد. بیشترین و کمترین عملکرد دانه در محیط نرمال از ژنوتیپ‌های شماره 7 و 19 (به‌ترتیب 4894 و 2120 کیلوگرم در هکتار) و در محیط تنش از ژنوتیپ‌های شماره 9 و 19 (به‌ترتیب 2873 و 275 کیلوگرم در هکتار) به‌دست آمد. نتایج خصوصیات بیوشیمیایی اندام هوایی نشان داد که میزان قندهای محلول غیر ساختاری و پرولین با اعمال تنش افزایش یافت و به‌ترتیب از 87/1 و 0028/0 در محیط نرمال به 77/3 و 0054/0 میلی‌گرم بر گرم وزن تازه در محیط تنش افزایش یافت. در میان ژنوتیپ‌ها بیشترین میزان پرولین اندام هوائی از ژنوتیپ شماره 4 و کمترین آن از ژنوتیپ شماره 1 (به-ترتیب 043/0 و 0377/0 میلی‌گرم بر گرم وزن تازه) حاصل شد. در مجموع، براساس میزان تولید دانه، ژنوتیپ شماره 7 برای شرایط نرمال و ژنوتیپ شماره 9 برای شرایط تنش در شرایط اقلیمی معتدل مانند خرم‌آباد قابل توصیه است.

کلیدواژه‌ها


عنوان مقاله [English]

Effect of drought stress on morphological and biochemical characteristics of soybean genotypes in the second crop

نویسندگان [English]

  • Saeed Amiri 1
  • Masoud Rafiee 2
  • Jahanfar daneshian 3
  • Ali Khorgamy 4
1 1Ph.D student of Agronomy, Department of Agriculture, Khorramabad branch, Islamic Azad University, Khorramabad, Iran
2 Crop and Horticultural Science Research Department, Lorestan Agricultural and Natural Resources Research and Education Center, AREEO, Khorramabad, Iran.
3 Seed and Plant Improvement Institute, AREEO, Karaj, Iran
4 Department of Agriculture, Khorramabad branch, Islamic Azad University, Khorramabad, Iran
چکیده [English]

In order to investigate the morphophysiological response of soybean (Glysin max L.) to drought stress as second crop, an experiment was conducted in Lorestan Agricultural Research Center in the summer of 2017 and 2018 in two environments including normal and drought stress condition. In each environment, 19 soybean genotypes were studied in a randomized complete block design with three replications. The results showed that all traits except leaf temperature decreased due to drought stress. Mean comparison showed that the highest leaf temperature was obtained from genotype No. 9 in stress environment and the lowest was obtained from genotypes No. 4 and 15 in normal environment (27.5 and 13.2 ° C, respectively). The highest grain yield was obtained from genotype No. 7 in normal environment and the lowest from genotype No. 19 in stress environment (4894 and 275 kg/ha, respectively). The analysis of biochemical traits of shoots showed that the amount of unstructured soluble sugars and free proline increased with drought stress from (1.87 and 0.0028 mg, respectively) in normal environment to (3.77 and 0.0054 mg/g fresh weight, respectively) in stress environment. Among the genotypes, the highest and the lowest amount of shoot proline were obtained from genotype No. 4 (mg/g fresh weight) and genotype No. 1 (0.043 and 0.03777 mg/g fresh weight, respectively), respectively. In addition, genotypes No. 7 and 9 can be recommended for normal and stress conditions in moderate region such as Khorramabad.

کلیدواژه‌ها [English]

  • Drought stress
  • grain yield
  • morphological traits
  • proline
  • unstructured soluble sugars
  • تاریخ دریافت: 25 آذر 1399
  • تاریخ بازنگری: 06 اسفند 1399
  • تاریخ پذیرش: 13 اسفند 1399
  • تاریخ اولین انتشار: 29 آذر 1400