اثر تنش شوری بر فرآیندهای رشد و بقای ژنوتیپ‌های نخود دسی در شرایط هیدروپونیک

نوع مقاله : مقاله پژوهشی

نویسندگان

1 گروه بقولات، پژوهشکده علوم گیاهی، دانشگاه فردوسی مشهد

2 دانشجوی دکتری اگروتکنولوژی، دانشکده کشاورزی، دانشگاه فردوسی مشهد

3 گروه اگروتکنولوژی دانشکده کشاورزی و گروه بقولات پژوهشکده علوم گیاهی دانشگاه فردوسی مشهد

4 استاد گروه اگروتکنولوژی دانشکده کشاورزی و گروه بقولات پژوهشکده علوم گیاهی، دانشگاه فردوسی مشهد

5 گروه اگروتکنولوژی دانشکده کشاورزی، دانشگاه فردوسی مشهد

چکیده

با هدف تعیین آستانه تحمل به شوری ژنوتیپ‌های نخود تیپ دسی در شرایط کنترل شده، این مطالعه به‌صورت کرت‌های خردشده در قالب طرح بلوک کامل تصادفی با سه تکرار در دانشگاه فردوسی مشهد در سال 1398 اجرا شد. تنش شوری (هشت، 12 و dS m-116) در کرت‌های اصلی و 13 ژنوتیپ‌ نخود در کرت‌های فرعی قرار گرفتند. در تنش هشت و dS m-112 ژنوتیپ‌های MCC606 و MCC643 بیشترین درصد بقاء را دارا بودند و در شوری dS m-116 تنها سه ژنوتیپ MCC539، MCC606 و MCC658 زنده ماندند. با افزایش تنش، محتوی نسبی آب (RWC)، شاخص پایداری غشاء (MSI) و کلروفیل a در تمام ژنوتیپ‌ها کاهش یافت. MCC606 در سطوح شوری 12 و dS m-116 بالاترین مقدار RWC و MSI و کاروتنوئید‌ها را دارا بود. با افزایش شوری از هشت به dS m-112 پرولین در تمام ژنوتیپ‌ها افزایش یافت. در تمام سطح شوری بیشترین زیست‌توده مربوط به MCC606 بود. نتایج تجزیه خوشه‌ای حاکی از برتری سه ژنوتیپ MCC539، MCC658 و MCC606 از‌نظر صفات مورد بررسی نسبت به میانگین کل بود. آزمون تجزیه به مؤلفه‌های اصلی نشان داد که مؤلفه اول 49/64 درصد از تغییرات مربوط به مهار رایکال آزاد DPPH، کاروتنوئیدها، MSI و زیست‌توده در سه ژنوتیپ MCC539، MCC658 و MCC606 را توضیح می‌دهد. با توجه به گلخانه‌ای بودن این پژوهش بررسی تحمل به شوری ژنوتیپ‌های برتر در شرایط مزرعه در توصیه می‌گردد.

کلیدواژه‌ها


عنوان مقاله [English]

Effects of salinity stress on growth processes and survival of desi-type chickpea genotypes in hydroponic conditions

نویسندگان [English]

  • Jafar Nabati 1
  • Zahra Nasiri 2
  • Ahmad Nezami 3
  • Mohammad Kafi 4
  • Morteza Goldani 5
1 Research Center for Plant Sciences, Ferdowsi University of Mashhad
2 PhD. Student of Agronomy, Faculty of Agriculture Ferdowsi University of Mashhad
3 Faculty of Agriculture and Research Center for Plant Sciences, Ferdowsi University of Mashhad
4 Faculty of Agriculture and Research Center for Plant Sciences, Ferdowsi University of Mashhad
5 Associated Professor, Faculty of Agriculture and Ferdowsi University of Mashhad
چکیده [English]

This study was conducted as split-plot based on Complete Randomized Block Design with three replications in 2019 at Ferdowsi University of Mashhad. Salinity as the main plot (eight, 12 and 16dS m-1) and 13 chickpea genotypes were allocated to sub-plots. Salinity levels of eight and 12dS m-1, two genotypes of MCC606 and MCC643 had the highest survival percentage and at salinity level of 16dS m-1, only three genotypes of MCC539, MCC606 and MCC658 survived. Relative water content (RWC), Membrane Stability Index (MSI) and concentration of chlorophyll-a, were decreased in all genotypes as salinity level increased. Among the genotypes, MCC606 had the highest values of RWC, MSI and carotenoids at salinity levels of 12 and 16dS m-1. Proline content was increased in all genotypes as salinity level increased from eight to 12dS m-1. Results of the cluster analysis indicated the superiority of MCC539, MCC658 and MCC606 compared to total mean in all parameters. Principal component analysis showed that the first component explained 64.49% of changes in DPPH, carotenoids, MSI and biomass in three genotypes of MCC539, MCC658 and MCC606. Since this experiment was conducted in controlled conditions, field assessment of freezing tolerance of the superior genotypes is recommended to confirm the results of the present study.

کلیدواژه‌ها [English]

  • Cluster analysis
  • Principal component analysis
  • Proline
  • Relative water content
  • Survival
  • تاریخ دریافت: 25 آذر 1399
  • تاریخ بازنگری: 24 بهمن 1399
  • تاریخ پذیرش: 03 اسفند 1399
  • تاریخ اولین انتشار: 29 آذر 1400