ارزیابی عملکرد، اجزای عملکرد و صفات مورفولوژیک ارقام قدیمی و جدید جو (Hordeum vulgare L.) مناطق معتدل و تریتیکاله (Triticosecale wittmack) جهت کشت در استان البرز

نوع مقاله : مقاله پژوهشی

نویسندگان

1 دانشجوی دکتری گروه زراعت و اصلاح نباتات، پردیس کشاورزی و منابع طبیعی دانشگاه تهران، کرج

2 استادگروه زراعت و اصلاح نباتات پردیس کشاورزی و منابع طبیعی دانشگاه تهران

3 استادیار گروه کشاورزی اکولوژیک، پژوهشکده علوم محیطی، دانشگاه شهید بهشتی، تهران

چکیده

آزمایشی دو ساله در مزرعه‌ی تحقیقاتی پژوهشکده کشاورزی هسته‌ای سازمان انرژی اتمی کرج (سال زراعی 94-1393) و مزرعه تحقیقاتی پردیس کشاورزی و منابع طبیعی کرج (سال زراعی 96-1395)، در قالب طرح بلوک‌های کامل تصادفی با سه تکرار انجام شد. تیمارهای آزمایش شامل 14 رقم جو و دو رقم تریتیکاله (جوانیلو و سناباد) بودند. صفات عملکرد، اجزای عملکرد و مورفولوژیک در مرحله برداشت نهایی اندازه‌گیری شد. در ارقام جو و تریتیکاله در تمام صفات مورد مطالعه تفاوت معنی‌دار بود. ارقام جدید، شش ردیفه و پاکوتاه جو فجر 30، ریحان 03 و رقم اصلاح شده با دانش هسته‌ای رودشت، نسبت به سایر ارقام از نظر عملکرد دانه، عملکرد زیستی، شاخص برداشت و بسیاری از صفات مورفولوژیک برتری داشتند و برای کشت در استان البرز مناسب‌تر بودند. ارقام تریتیکاله نیز از لحاظ تولید نسبت به اکثر ارقام جو برتری داشتند، لذا به‌عنوان گیاه جایگزین یا مکمل برای تأمین غذای انسان و دام می‌تواند مدنظر باشد. در ارقام جدید جو افزایش صفات عملکرد دانه، تعداد پنجه بارور در بوته، تعداد سنبله در متر مربع، تعداد پنجه‌ بارور و کاهش ارتفاع بوته باعث بهبود شاخص برداشت شد. و در ارقام تریتیکاله افزایش توأم عملکردهای زیستی و دانه به‌تبع افزایش تعداد دانه در سنبله، وزن هزار دانه، طول اندام‌های سنبله و دمگل موجب افزایش شاخص برداشت ارقام شد.ارقام مذکور دارای صفات مناسب مرتبط با عملکرد بودند، لذا می‌توان از ترکیب این ارقام با یکدیگر و با ارقام کم محصول در برنامه‌های به‌نژادی جهت تولید ارقام با خصوصیات مناسب ترکیبی و برتر از والدین بهره جست.

کلیدواژه‌ها


عنوان مقاله [English]

Evaluation of the of Yield, Yield Component and Morphological Traits of Some New and Old Barley (Hordeum vulgare L.) and Triticale (Triticosecale wittmack) Cultivars of Temperate Zone in Alborz Province

نویسندگان [English]

  • Sorayya navid 1
  • Mohammad Reza Jahansooz 2
  • Saeid Soufizadeh 3
1 Department of Agronomy and Plant Breeding, University College of Agriculture and Natural Resources, University of Tehran, Karaj, Iran
2 Department of Agronomy and Plant Breeding, University, College of Agriculture and Natural Resources, University of Tehran, Karaj, Iran
3 Department of Agroecology, Environmental Sciences Research Institute, Shahid Beheshti University, G.C., Tehran, Iran.
چکیده [English]

A two-year experiment was conducted as completely randomized block design with three replications in field condition, at the Agricultural Research Institute of Atomic Energy Organization in Karaj (2014-2015) and at the Agricultural Research Station of the College of Agriculture and Natural Resources, University of Tehran in Karaj (2016-2017). Treatments included the 14 barley cultivars and two cultivars of triticale (Sanabad and Joulino). Results showed that there were significant differences between most of the studied cultivars regarding all studied traits. In both years of experiment, Among the cultivars, the newer, six row and dwarf cultivars (Fajr 30 and Reyhan 03) and Roudasht (improved with gamma-irradiated) cultivars showed advantages over older cultivars with regard to grain yield, biological yield, Harvest index and in the more essential morphological traits and they were more suitable for cultivation in Alborz province. Result also showed that the triticale cultivars in most traits had considerable privilege over barley cultivars in case of most traits. Therefore, it can be considered as an alternative or complementary plant for providing human and livestock food in Alborz province.
In the new barley cultivars, increasing grain yield, the number of tiller in plant, the number of spikes per square meter and a decrease in plant height caused to improve the harvest index. So in the triticale cultivars, the increase in both biological and grain yields, followed by an increase in the number of seeds per spike, 1000 seed weight, plant height and spike and peduncle length, improved the harvest index.

کلیدواژه‌ها [English]

  • Biological yield؛ cluster analysis؛ harvest index؛ plant height
  • Barley

مقالات آماده انتشار، اصلاح شده برای چاپ
انتشار آنلاین از تاریخ 01 مهر 1400
  • تاریخ دریافت: 24 خرداد 1399
  • تاریخ بازنگری: 27 مهر 1399
  • تاریخ پذیرش: 21 مهر 1399