پاسخ فیزیولوژیک و زراعی ژنوتیپ های امید بخش گلرنگ به تنش کمبود آب آخر فصل

نوع مقاله : مقاله پژوهشی

نویسندگان

1 عضو هیات علمی و معاون آموزش مرکز تحقیقات و آموزش کشاورزی و منابع طبیعی آذربایجان شرقی، سازمان تحقیقات، آموزش و ترویج کشاورزی

2 استادیار گروه زراعت و اصلاح نباتات دانشکده کشاورزی دانشگاه شهیدمدنی آذربایجان

3 استادیار موسسه تحقیقات اصلاح و تهیه نهال و بذر، سازمان تحقیقات، آموزش و ترویج کشاورزی، کرج، ایران

4 استادیار بخش تحقیقات خاک و آب، مرکز تحقیقات و آموزش کشاورزی و منابع طبیعی استان آذربایجان شرقی، سازمان تحقیقات، آموزش و ترویج کشاورزی، تبریز، ایران

چکیده

برای شناسایی اثرات خشکی آخر فصل روی اجزای عملکرد، عملکرد دانه و روغن و برخی شاخص‌های فیزیولوژیک مرتبط با تحمل به خشکی در ژنوتیپ‌های امید‌بخش گلرنگ، آزمایشی به‌صورت کرت‌های خرد شده بر پایه بلوک‌های کامل تصادفی با سه تکرار در اراضی شور مرکز تحقیقات و آموزش کشاورزی و منابع طبیعی آذربایجان شرقی طی سال زراعی 98-1397 اجرا گردید. فاکتور اصلی خشکی با دو سطح: بدون تنش و تنش از گل‌دهی تا رسیدگی دانه و فاکتور فرعی شش ژنوتیپ‌ گلرنگ (پدیده، قزاقی، لاین‌های92، 68، 97 و 132) بودند. اجزای عملکرد، عملکرد دانه و روغن، شاخص کلروفیل برگ، هدایت روزنه و مقدار نسبی آب برگ (RWC) در اثر تنش خشکی به‌طور معنی‌داری کاهش یافته و دمای برگ افزایش یافت. مقادیر آنها بین ژنوتیپ‌ها متفاوت بودند. همبستگی‌ بین این شاخص‌ها و اجزای عملکرد و عملکرد دانه و روغن معنی‌دار گردید. بنابراین نقش همه اجزای عملکرد و درصد روغن دانه روی محصول‌دهی معنی‌دار بود. رقم پدیده و لاین امید بخش 68 با کسب مقادیر بالاتر این شاخص‌ها همواره بیشترین عملکرد دانه و روغن را نشان دادند. شاخص‌های کلروفیل برگ، هدایت روزنه، RWC و دمای برگ اثرات خشکی روی ژنوتیپ‌های گلرنگ را نشان داده و توان لازم برای گزینش ژنوتیپ‌های متحمل به خشکی را داشتند.

کلیدواژه‌ها


عنوان مقاله [English]

Physiological and Agronomic Response of Promise Safflower Genotypes to Late Season Water Deficit Stress

نویسندگان [English]

  • Bahman Pasban Eslam 1
  • Amir Reza Sadeghi Bakhtevari 2
  • Hamid Jabbari 3
  • Ahmad Bybordi 4
1 Associate Professor of Crop and Horticultural Science Research Department, East Azarbaijan Agricultural and Natural Resources Research and Education Center, AREEO, Tabriz, Iran
2 Assistant professor from Dept. of Agronomy and Plant Breeding, Faculty of Agriculture, Azarbaijan Shahid Madani University, Tabriz-Iran.
3 Assistant Professor of Seed and Plant Improvement Institute, AREEO, Karaj, Iran
4 Assistant Professor of Soil and Water Science Research Department, East Azarbaijan Agricultural and Natural Resources Research and Education Center, AREEO, Tabriz, Iran
چکیده [English]

To recognize the effects of late season drought on yield components, seed and oil yields and some physiological indices related to drought tolerance in promise genotypes of safflower, an experiment was conducted as split plot based on a randomized complete blocks design with three replications in saline areas of the East Azarbaijan Agriculture and Natural Resources Research and Education Center during the cropping season of 2018-19. The experimental factors included drought stress (non-stressed and stressed from flowering to maturity) and six safflower genotypes (Padideh, Gazagi, lines 59, 68, 97 and 132). Drought stress decreased yield components, seed and oil yields, leaf chlorophyll index, stomatal conductance and RWC and increased leaf temperature significantly. Amounts of these traits were significantly different among genotypes. Correlations among these indices with each other and with seed and oil yields were significant. Also all of the yield components had important role in productivity. In all water conditions, Padideh variety and promise line 68 with having higher amounts of physiological indices, indicated higher seed and oil yields. Therefore, Leaf chlorophyll index, stomatal conductance, RWC and leaf temperature are able to reflect the effects of water deficit on safflower genotypes and could be selecting drought tolerant genotypes.

کلیدواژه‌ها [English]

  • Leaf chlorophyll index
  • Leaf temperatures
  • relative water content
  • Seed yield
  • Stomatal conductance