مؤسسه انتشارات دانشگاه تهرانعلوم گیاهان زراعی ایران2008-481157120260321Simulating future wheat yield under climate change and technological advancement in Iranشبیهسازی عملکرد گندم در آینده تحت شرایط تغییر اقلیم و پیشرفت فناوری در ایران133010573310.22059/ijfcs.2025.396046.655144FAصادققربانیگروه زراعت، دانشکده تولیدات گیاهی، دانشگاه علوم کشاورزی و منابع طبیعی گرگان، گرگان، ایرانبهنامکامکارگروه اگروتکنولوژی، دانشکده کشاورزی، دانشگاه فردوسی مشهد، مشهد، ایرانبنیامینترابیگروه زراعت، دانشکده تولیدات گیاهی، دانشگاه علوم کشاورزی و منابع طبیعی گرگان، گرگان، ایران.حامدمنصوریبخش تحقیقات چغندرقند، مرکز تحقیقات و آموزش کشاورزی و منابع طبیعی استان همدان، سازمان تحقیقات، آموزش و ترویج کشاورزی، همدان، ایرانJournal Article20250601Climate change and technological development can affect agricultural productivity in the future. Accurately estimating the change in agricultural yield under the influence of climate and technology in the future is an effective approach for management strategies. The aim of this study was to simulate the effects of climate change, technological development, increased carbon dioxide and their combined effects on wheat yield in the future conditions in the country. Wheat yield for three 25-year periods in the future (2026-2050, 2051-2075 and 2076-2100) was simulated compared to the base year (1992-2022) under two scenarios of the CMIP6 model including SSP245 and SSP585. In general, the results of the combined effects of all three factors of climate change, technology, and carbon dioxide showed that in the first period (2026-2050) the combined effects of all factors on wheat yield in most regions were greater than in the base year, while over time and in the third period (2076-2100) the combined effects in all regions led to a decrease in wheat yield compared to the base year. According to the results, it seems that the development of technology and carbon dioxide in the first period and also in some cold regions of the country in the second period had the potential to compensate for the negative effects of climate change, while over time and in the third period the negative effects of climate change increased and led to a decrease in wheat yield, especially in tropical and arid regions.تغییرات اقلیمی و توسعه تکنولوژی میتواند بر بهرهوری محصولات کشاورزی در شرایط آینده تأثیر بگذارد. برآورد دقیق تغییر عملکرد محصولات کشاورزی تحت تأثیر اقلیم و تکنولوژی در آینده، رویکردی مؤثر برای استراتژیهای مدیریتی است. هدف از این مطالعه، شبیه سازی اثرات تغییرات اقلیمی، پیشرفت تکنولوژی، افزایش دی اکسید کربن و اثرات تلفیقی آنها بر عملکرد گندم در شرایط آینده در کشور بود. عملکرد گندم برای سه دوره زمانی 25 ساله در آینده (1429-1405، 1454-1430 و 1479-1455) در مقایسه با سال پایه (1401-1371) تحت دو سناریوی از مدل CMIP6 شامل SSP245 و SSP585 شبیه سازی شد. به طور کلی نتایج بررسی اثرات تلفیقی هر سه عامل تغییر اقلیم، تکنولوژی و دی اکسید کربن نشان داد که در دوره زمانی اول (1405-1429) اثرات توام همه عوامل بر عملکرد گندم در اکثر مناطق نسبت به سال پایه بیشتر بود، در صورتیکه با گذشت زمان و در دوره زمانی سوم (1455-1479) اثرات تلفیقی در تمام مناطق منجر به کاهش عملکرد گندم در مقایسه با سال مبنا شد. با توجه به نتایج به نظر میرسد پیشرفت تکنولوژی و دی اکسید کربن در دوره زمانی اول و همچنین در برخی از مناطق سردسیر کشور در دوره زمانی دوم پتانسیل جبران اثرات منفی تغییر اقلیم را داشته است، در صورتیکه با گذشت زمان و در دوره زمانی سوم اثرات منفی تغییر اقلیم بیشتر شده و منجر به کاهش عملکرد گندم مخصوصا در مناطق گرمسیری و خشک خواهد شد.https://ijfcs.ut.ac.ir/article_105733_c1b92dd233a2e6128a7ca866ae533831.pdfمؤسسه انتشارات دانشگاه تهرانعلوم گیاهان زراعی ایران2008-481157120260321The productivity response of rapeseed genotypes to the application of seaweed extract in the marginal areas around Urmia Lakeپاسخ محصولدهی ژنوتیپهای کلزا به کاربرد عصاره جلبک دریایی در اراضی کمبازده حاشیه دریاچه ارومیه516610573110.22059/ijfcs.2025.391665.655130FAبهمنپاسبان اسلامدانشیار بخش تحقیقات علوم زراعی و باغی، مرکز تحقیقات و آموزش کشاورزی و منابع طبیعی استان آذربایجان شرقی، سازمان تحقیقات، آموزشرقیهصلحیپژوهشگر بخش تحقیقات علوم زراعی و باغی، مرکز تحقیقات و آموزش کشاورزی و منابع طبیعی استان آذربایجان شرقی، سازمان تحقیقات، آموزشبهرامعلیزادهاستاد موسسه تحقیقات اصلاح و تهیه نهال و بذر، سازمان تحقیقات، آموزش و ترویج کشاورزی، کرج، ایرانJournal Article20250308The research was conducted to investigate the effect of foliar application of seaweed extract on seed and oil yields and its components of rapeseed genotypes in the marginal areas around Urmia Lake. The experiment was done in the cropping year 2023-2024 as a split-plot based on a randomized complete block design with three replications at East Azerbaijan Agricultural and Natural Resources Research and Education Center. The experimental factors included the foliar application of seaweed extract at two levels (control and 5 per thousand) as the main factor and 40 canola genotypes as the sub-factor. The results showed that the foliar application of seaweed extract increased the number of sub-branches, chlorophyll index, number of pods per plant, 1000-seed weight, harvest index, and seed and oil yields. Genotype HL3721×Rohan had the highest amounts of pods per plant (131.4), seeds per pod (27.6), and seed and oil yields of 3657 and 1683 kg/h, respectively. HL2012×GK Csenge and Triangle×Modena genotypes had the lowest seed yield compared to others. The results of principal components analysis among the studied traits showed significant correlation between seed and oil yields. Also mentioned traits had significantly positive correlations with plant height, pods per plant, and harvest index. This shows the role of the mentioned traits in the formation of plant performance. By cluster analysis with Ward's method, after HL3721×Rohan, eighteen genotypes with an average seed yield of 2311 kg/ha were placed in one group. These genotypes can be used as promising genotypes in the marginal areas around Urmia Lake.بهمنظور بررسی اثر محلولپاشی عصاره جلبک دریایی بر عملکرد دانه و روغن و اجزای عملکرد ژنوتیپهای کلزا در اراضی کمبازده حاشیه دریاچه ارومیه، پژوهشی در سال زراعی03-1402 بهصورت اسپلیت پلات در قالب طرح بلوکهای کامل تصادفی با سه تکرار در مرکز تحقیقات و آموزش کشاورزی و منابع طبیعی آذربایجان شرقی اجرا گردید. فاکتورهای آزمایش شامل کاربرد عصاره جلبک دریایی در دو سطح شاهد و محلولپاشی پنج در هزار بهعنوان فاکتور اصلی و 40 ژنوتیپ کلزا بهعنوان فاکتور فرعی بودند. نتایج نشان داد که محلولپاشی عصاره جلبک دریایی موجب افزایش تعداد شاخه فرعی، شاخص کلروفیل، تعداد خورجین در بوته، وزن هزاردانه، عملکرد دانه و روغن و شاخص برداشت گردید. ژنوتیپ HL3721×Rohan با میانگین 4/131 خورجین در بوته، 6/27 دانه در خورجین و عملکرد دانه و روغن بهترتیب 3657 و 1683 کیلوگرم در هکتار بالاترین مقادیر را داشت. ژنوتیپهای HL2012×GK Csenge و Triangle×Modena بهمراتب عملکرد دانه کمتری نسبت به سایر ژنوتیپها داشتند. نتایج تجزیه به مولفههای اصلی بین صفات مورد مطالعه بیانگر آن است که بین اجزای عملکرد با همدیگر و همچنین بین عملکرد دانه و روغن با ارتفاع بوته، تعداد خورجین در بوته و شاخص برداشت همبستگی مثبت و معنیداری وجود دارد. این امر نشاندهنده نقش هر یک از صفات مذکور در شکلدهی عملکرد روغن است. با تجزیه کلاستر به روش وارد، بعد از HL3721×Rohan، هجده ژنوتیب با میانگین عملکرد دانه 2311 کیلوگرم در هکتار در یک خوشه قرار گرفتند. این ژنوتیپها میتوانند بهعنوان ژنوتیپهای امید بخش در اراضی کمبازده حاشیه دریاچه ارومیه بهکار روند.https://ijfcs.ut.ac.ir/article_105731_11e20598642c19217a8f70bf6f058adb.pdf