مؤسسه انتشارات دانشگاه تهران علوم گیاهان زراعی ایران 2008-4811 54 3 2023 09 23 The effect of different sources of fertilizer and low-irrigation on forage quality characteristics and yield of sorghum اثر منابع مختلف کودی و کم آبیاری بر خصوصیات کیفی علوفه و عملکرد سورگوم علوفه‌ای 1 14 93823 10.22059/ijfcs.2023.353384.654970 FA مریم ابریشمی دانش آموخته کارشناسی ارشد آگروتکنولوژی،گروه مهندسی تولید و ژنتیک گیاهی، دانشکده کشاورزی، دانشگاه ارومیه، ارومیه، ایران 0000-0001-9286-0910 جلال جلیلیان استاد گروه مهندسی تولید و ژنتیک گیاهی، دانشکده کشاورزی، دانشگاه ارومیه، ارومیه، ایران 0000-0002-6181-1320 سعید حیدرزاده دانش آموخته دکتری زراعت، گروه مهندسی تولید و ژنتیک گیاهی، دانشکده کشاورزی، دانشگاه ارومیه، ارومیه، ایران 0000-0001-6051-7587 Journal Article 2023 01 10 This study was conducted as a factorial experiment in a randomized complete block design with three replications in the breeding center of buffalo in the northwest of Iran in 2020-2021 growing season. Experimental treatments included different irrigation conditions at three levels (irrigation after depleting of 40, 60, and 80% of available water) as the first factor and application of different fertilizer sources at five levels (chemical, biological, organic, nano fertilizer, and control) as the second factor. Crude protein, dry matter digestibility, water-soluble carbohydrates, and protein yield were improved under different fertilizer sources and different irrigation conditions compared to the control treatment. With delay in irrigation, dry matter, forage ash and relative feed value decreased, while water stress increased the amount of ADF and NDF. Also, the highest amount of dry matter, ash and the relative feed value were obtained in the nano fertilizer. Irrigation after depleting of 40% caused 24, 14, and 18% increase in dry weight of leaves, stems and forage yield, respectively, compared to 80% of available water. The highest dry weight of leaves, stems, and forage yield were obtained with 11738, 16764, and 27938 kg/ha in nano fertilizer, respectively. In conclusion, the results showed that nano-fertilizers and organic fertilizers were more effective in improving the quantitative and qualitative characteristics of fodder sorghum under water stress conditions compared to other fertilizer sources. این آزمایش به صورت فاکتوریل در قالب طرح بلوک‌های کامل تصادفی با سه تکرار در مرکز پرورش و اصلاح نژاد گاومیش شمال‌غرب کشور در سال زراعی 1400-1399 اجرا گردید. تیمارهای آزمایشی شامل شرایط متفاوت آبیـاری در 3 سـطح (آبیـاری بعـد از تخلیه 40 ،60 و 80 درصد آب قابل استفاده) به عنوان عامل اول و کاربرد منابع مختلف کودی در پنج سطح {شیمیایی، زیستی، آلی، نانو و شاهد}به عنوان عامل دوم بودند. پارامترهای پروتئین خام، قابلیت هضم ماده خشک، کربوهیدرات محلول در آب و عملکرد پروتئین تحت منابع مختلف کودی در شرایط متفاوت آبیـاری در مقایسه با تیمار شاهد بهبود یافت. با تاخیر در آبیاری ماده خشک، خاکستر علوفه و ارزش نسبی تغذیه‌ای کاهش یافت در حالی که تنش کم‌آبی باعث افزایش میزان الیاف نامحلول شوینده‌های اسیدی و خنثی شد. همچنین بیشترین میزان ماده خشک، خاکستر علوفه و ارزش نسبی تغذیه‌ای تحت مصرف کود نانو بود. شرایط آبیاری بعـد از تخلیه 40 نسبت به 80 درصد آب قابل استفاده، به ترتیب سبب افزایش 24، 14 و 18 درصد وزن خشک برگ، ساقه و عملکرد علوفه شد. بیشترین وزن خشک برگ، ساقه و عملکرد علوفه به ترتیب با 11738، 16764 و 27938 کیلوگرم در هکتار در کود نانو بدست آمد. به طور کلی نتایج نشان داد که کـودهای نانو و آلی در مقایسه با سایر منابع کودی در شرایط تـنش کم‌آبی از کـارایی بیش‌‌تری در بهبود ویژگی‌های کمی و کیفی سورگوم علوفه‌ای برخودار بودند. https://ijfcs.ut.ac.ir/article_93823_54612a6d3936e08c7dd0cea318ac84c9.pdf

مؤسسه انتشارات دانشگاه تهران علوم گیاهان زراعی ایران 2008-4811 54 3 2023 11 22 The Effect of Chemical Control in Direct and Submerged Cultivation of Rice (Tarem Hashemi) on Weeds تاثیرکنترل شیمیایی در کشت مستقیم و غرقابی برنچ (طارم هاشمی ) روی علف هرز 15 26 92008 10.22059/ijfcs.2023.323890.654857 FA حمید رضا شهابیان دانش آموخته کارشناسی ارشدرشته علوم علفهای هرز، گروه زراعت و اصلاح نباتات، دانشکده کشاورزی، دانشکدگان کشاورزی و منابع طبیعی، دانشگاه تهران، کرج، ایران. حسن علیزاده استاد گروه زراعت و اصلاح نباتات، دانشکده کشاورزی، دانشکدگان کشاورزی و منابع طبیعی، دانشگاه تهران، کرج، ایران. 0000-0002-5685-6567 مصطفی اویسی دانشیارگروه زراعت و اصلاح نباتات، دانشکده کشاورزی، دانشکدگان کشاورزی و منابع طبیعی، دانشگاه تهران، کرج، ایران. 0000-0003-0742-5485 Journal Article 2021 11 26 In order to investigate the effect of some herbicides with different doses in direct cultivation and comparing it with transplanted cultivation, an experiment was carried out in the form of split plots based on random complete blocks in three replications in Mazandaran in the spring of 2018. The main plots include  transplanted flooded rice and direct seeded rice and sub plots include Kancil herbicide with doses (150, 120, 90, 60, 30), Nomini herbicide with doses (250, 200, 150, 100, 50), Clean Weed with 65 doses; pertilachlor + bensulfuron methyl; clomazone+pendimethalin; Clomazone, weed-infested control and weed-free control. The results showed that in weed-infested conditions, there was a significant difference in paddy yield between the two cultivation methods, so that in flooded cultivation, the yield was 355.6 and in direct cultivation, the yield was 185.1 kg per square meter. In direct cultivation, Kancil herbicide with a dose of 120 and 150 grams per hectare yields (492.5, 546) and Nomini herbicide with a dose of 200 and 250 cc per hectare (412.5, 539 3) and Clean Weed 65 cc. per hectare yield was 534.3 kg per square meter. It is suggested that direct cultivation of rice will be a good method for sustainable production in order to control weeds with herbicides and use less water and obtain optimal yield, considering the limited resources, especially water.  به منظور بررسی تاثیر برخی علفکش ها با دزهای مختلف در کشت مستقیم و مقایسه آن یا کشت نشایی این آزمایش در قالب کرت ‌های خرد شده بر پایه بلوک‌ های کامل تصادفی در سه تکرار در مازندران در بهار سال 1398 انجام شد .کرت‌های اصلی شامل کشت غرقابی و مستقیم برنج و کرت‌های فرعی شامل علف کش کانسیل با دزهای (150, 120, 90 , 60 , 30 ) علفکش نومینی با دزهای (250 , 200 ,150 , 100 , 50 ) کلین وید با دز 65 ؛ پرتیلاکلر + بن سولفورون متیل ؛ کلومازون + پندیمتالین ؛ کلومازون ، شاهد آلوده به علف هرز و شاهد بدون علف هرز بودند . نتایج نشان داد در شرایط آلوده به علف هرز بین دو روش کشت تفاوت معنی‌داری از لحاظ عملکرد شلتوک در سطح یک درصد وجود داشت به طوریکه در کشت غرقابی عملکرد 6/355 و در کشت مستقیم عملکرد 1/185 کیلو گرم در متر مربع را شاهد بودیم. در کشت مستقیم در علفکش کانسیل با دز 120 و150 گرم در هکتار عملکرد (5/546 ,2/492 ) و علفکش نومینی با دز 200 و 250 سی سی درهکتار عملکرد (3/539 ,5/412) و کلین وید 65 سی سی در هکتار عملکرد 3/534 کیلوگرم در متر مربع حاصل شد . پیشنهاد می‌شود که کشت مستقیم برنج به جهت کنترل علف هرز با علف‌کش‌ها ومصرف آب کمتر و به دست آمدن عملکرد مطلوب روش خوبی برای تولید پایدار با توجه به محدود بودن منابع، خصوصا آب خواهد بود . https://ijfcs.ut.ac.ir/article_92008_d9d6344893c7d6d66a248dfd6bf6b6b5.pdf

مؤسسه انتشارات دانشگاه تهران علوم گیاهان زراعی ایران 2008-4811 54 3 2023 09 23 Evaluation of Adaptability and Stability of Yield of Selected PachBaghela Lines in Spring Cultivation (Phaseolus vulgaris) in Guilan Province بررسی سازگاری و پایداری عملکرد لاین‌های منتخب پاچ‌باقلا (Phaseolus vulgaris) در کشت بهاره استان گیلان 27 40 93822 10.22059/ijfcs.2023.348968.654943 FA علی اکبر قنبری دانشیار پژوهش، موسسه تحقیقات اصلاح و تهیه نهال و بذر، سازمان تحقیقات، آموزش و ترویج کشاورزی، کرج، ایران 0000-0003-2558-6063 مهران غلامی استادیار مرکز تحقیقات کشاورزی و آموزش کشاورزی و منابع طبیعی استان گیلان، سازمان تحقیقات آموزش و ترویج کشاورزی(AREEO)، رشت، ایران 0000-0002-0811-3187 مهرزاد احمدی استادیارموسسه تحقیقات اصلاح و تهیه نهال و بذر، سازمان تحقیقات، آموزش و ترویج کشاورزی، کرج، ایران Journal Article 2022 09 26 This study was conducted to obtain high yielding adaptive lines of PachBaghela (<em>Phaseolus vulgaris</em>) in Guilan region, using randomized complete block design with three replications in spring season in three locations of Guilan province (Lahijan, Rasht, Shanderman) in 2016 and 2018 cropping seasons. Nine lines were evaluated along with local landrace. The results of combined analysis of variance of fresh pod yield in three regions during two years showed that the effect of genotype and the interaction of genotype × location × year were significant. Also, the results showed that the lines had a significant difference in fresh pod yield. The comparison of the average yield of fresh pods in the studied regions during two years showed that the G9 line had the highest yield and the lowest yield was related to the local landrace in the spring cultivation. Analyzing the stability of fresh pod yield by the non-parametric rank method showed that G9 and G8 lines were the most stable lines. Also, based on the GGE biplot, G9 and G8 lines were selected as the best lines with high yield and compatibility. به ­منظور دست­یابی به ارقام پرمحصول پاچ‌باقلا و سازگار به منطقه گیلان در کشت بهاره، آزمایشی در قالب طرح بلوک­های کامل تصادفی با سه تکرار در فصل بهار در سه منطقه از استان گیلان (لاهیجان، رشت، شاندرمن) طی دو سال زراعی (سال­های 1395 و 1397) انجام شد. تعداد نه لاین به­همراه توده محلی مورد بررسی قرار گرفت. نتایج تجزیه واریانس مرکب برای صفت عملکرد غلاف تر در سه منطقه طی دو سال نشان داد که اثر ژنوتیپ و برهمکنش ژنوتیپ× مکان× سال معنی­دار بودند. همچنین، نتایج نشان داد که لاین­ها از نظر عملکرد غلاف تر با هم اختلاف معنی­دار داشتند. مقایسه میانگین عملکرد غلاف تر در مناطق مورد مطالعه طی دو سال نشان داد که در کشت بهاره لاین G9 بیشترین عملکرد را داشت و کمترین عملکرد مربوط به توده محلی بود. تجزیه پایداری عملکرد غلاف تر به روش ناپارامتری رتبه نشان داد که لاین­های  G9و G8 پایدارترین لاین­ها بودند. همچنین براساس نمودار GGE بای‌پلات، لاین­های  G9و G8 به­عنوان لاین­های برتر با عملکرد و سازگاری بالا انتخاب شدند. https://ijfcs.ut.ac.ir/article_93822_82adb2cc5e43ed1d2214e9eb6886e0fe.pdf

مؤسسه انتشارات دانشگاه تهران علوم گیاهان زراعی ایران 2008-4811 54 3 2023 09 23 Graphical Analysis of Grain Yield Stability for Selection of Superior Faba Bean (Vicia faba L.) Genotypes تحلیل گرافیکی پایداری عملکرد دانه برای گزینش ژنوتیپ‌های برتر باقلا (.Vicia faba L) 41 52 93821 10.22059/ijfcs.2023.353171.654968 FA فاطمه شیخ استادیار مرکز تحقیقات و آموزش کشاورزی و منابع طبیعی استان گلستان، سازمان تحقیقات، آموزش و ترویج کشاورزی، گرگان، ایران 0000-0003-1417-5058 خالد میری استادیار مرکز تحقیقات و آموزش کشاورزی و منابع طبیعی بلوچستان، سازمان تحقیقات، آموزش و ترویج کشاورزی، ایرانشهر، ایران. رضا سخاوت مرکز تحقیقات و آموزش کشاورزی و منابع طبیعی صفی آباد دزفول، سازمان تحقیقات، آموزش و ترویج کشاورزی، دزفول، ایران. 0000-0002-9478-9481 حسین آسترکی مرکز تحقیقات و آموزش کشاورزی و منابع طبیعی استان لرستان، سازمان تحقیقات، آموزش و ترویج کشاورزی، بروجرد، ایران. Journal Article 2022 12 31 To investigate stability, pattern of G×E interaction, 10 faba bean genotypes (G1-G10) as well as four control cultivars; Barekat, Saraziri, Baloochi and Zereshki were evaluated using randomized complete block design with three replications in four agricultural research field stations of Gorgan, Dezful, Brojerd, and Iranshahr, for two cropping seasons (2014-15 and 2015-16). The results of composite variance analysis showed that the main effect of year, the interaction of year × location and the triple effect of year × location × genotype on grain yield were significant at the probability level of 1%. GGE -biplot analysis (genotype effect+ genotype×environment interaction) revealed that the two first and second principal explained 84.7% and 6.6% of total variation, respectively, and 91.3% of the grain yield variation. Based on a hypothetical ideal genotype biplot, the genotype G9 was better than the other genotypes across environments for stability and grain yield. View of polygon graph revealed superior mega-environments and the compatible genotypes were determined for each mega-environment; Gorgan- Brojerd (G9) and Iranshahr (G14). G9, G1, and G4 genotypes with average grain yield of 3479, 2808 and 2739 kgha-1, respectively, had the highest grain yield. Based on GEI and GGE-biplot analysis, Gorgan and Brojerd experimental environments had good differentiation ability. Finally, genotypes G1, G5, G9, and G10 were the most stable genotypes and can be used in breeding programs. به­منظور بررسی اثر متقابل ژنوتیپ×محیط (GEI) و پایداری عملکرد، 10 ژنوتیپ امید­بخش باقلا<br /> (G1-G10)، به­همراه چهار رقم برکت، سرازیری، بلوچی و زرشکی (به­عنوان شاهد)، در قالب طرح بلوک­های کامل تصادفی با سه تکرار در چهار ایستگاه تحقیقاتی (گرگان، دزفول، بروجرد، و ایرانشهر) به­مدت دو سال (94-1393 و 95-1394) ارزیابی شدند. نتایج تجزیه واریانس مرکب نشان داد که اثر اصلی سال و برهمکنش سال در مکان و اثر سه‌گانه سال در مکان در ژنوتیپ بر عملکرد دانه در سطح احتمال یک درصد معنی‌دار بود. بر اساس نتایج تجزیه GGE بای‌پلات (اثر اصلی ژنوتیپ + برهم‌کنش ژنوتیپ×محیط)، دو مؤلفه اصلی اول به‌ترتیب 7/84 و 6/6 درصد و در مجموع %3/91 درصد از تغییرات عملکرد دانه را توجیه کردند. ژنوتیپ G9 از لحاظ عملکرد و پایداری عملکرد نسبت به سایر ژنوتیپ‌ها برتری نشان داد. بر اساس نمودار چندوجهی، محیط‌های کلان و ژنوتیپ‌های سازگار هر محیط کلان تعیین شد. گرگان – بروجرد (لاین (G9، ایرانشهر (لاین G14) شد. ژنوتیپ‌های G9، G1، و G4 به<strong>­</strong>ترتیب با عملکرد 3479، 2808، و 2739 کیلوگرم در هکتار بالاترین میانگین عملکرد دانه را داشتند. بر اساس تجزیه و تحلیل GEI و GGE بای­پلات، محیط‌های گرگان و بروجرد از قدرت تفکیک خوبی برخوردار بودند. ژنوتیپ‌های G1، G5، G9 و G10 بیشترین پایداری عملکرد را داشتند و می‌توانند در برنامه‌های اصلاحی مورد استفاده قرار گیرند.  https://ijfcs.ut.ac.ir/article_93821_653d7835215f811c869d85a6975c1299.pdf

مؤسسه انتشارات دانشگاه تهران علوم گیاهان زراعی ایران 2008-4811 54 3 2023 09 23 Investigating the Agronomic Value of One White Bean Cultivar Applying for Commercialization بررسی ارزش زراعی یک رقم لوبیا سفید متقاضی تجاری‌شدن 53 67 93819 10.22059/ijfcs.2023.352931.654964 FA بابک درویشی موسسه تحقیقات ثبت و گواهی بذر و نهال، سازمان تحقیقات، آموزش و ترویج کشاورزی، کرج، ایران 0000-0003-0955-2525 مصطفی شاکری موسسه تحقیقات ثبت و گواهی بذر و نهال. سازمان تحقیقات، آموزش و ترویج کشاورزی، کرج، ایران 0000-0002-2135-9069 حامد نصیری وطن مرکز تحقیقات کشاورزی و منابع طبیعی استان زنجان، سازمان تحقیقات، آموزش و ترویج کشاورزی، زنجان، ایران 0000-0002-8460-6266 محمد کاوند مرکز تحقیقات کشاورزی و منابع طبیعی استان مرکزی، سازمان تحقیقات، آموزش و ترویج کشاورزی، اراک، ایران 0000-0002-8599-8556 شمس ا... ینکجه فراهانی مرکز تحقیقات کشاورزی و منابع طبیعی استان مرکزی، سازمان تحقیقات، آموزش و ترویج کشاورزی، اراک، ایران 0000-0002-9485-0991 Journal Article 2022 12 31 This experiment was conducted in order to investigate the agronomic value of one new variety of white bean named "Hidajdor" which were introduced by the private sector with the aim of registering the named variety in the national list of plant varieties. This bean cultivar "Hidajdor" along with 4 domestic control cultivars (Almas, Dorsa, Pak, and Shokufa) were studied in 3 different locations (Karaj, Zanjan, and Khomein) based on complete randomized block design in three replications during two crop seasons (2019-2020 and 2020-2021). Results showed that flowering occurred significantly earlier in candidate cultivar "Hidajdor" than control cultivars (6 days earlier than mean of control cultivars). As the same way, physiological seed ripening in candidate cultivar occurred earlier than control cultivars (4 days earlier than mean of other cultivars). In candidate "Hidajdor" cultivar, despite the lower height of the plant compared to control cultivars, the height of the first pod was higher than control cultivars (5.5 percent). Although the number of seeds in the plant of "Hidajdor" candidate cultivar was lower than control cultivars (19.6 percent), but this cultivar produced bigger seeds, so that the average weight of one hundred seeds of this cultivar (46.72 g) was significantly higher (37.8 percent) than the control cultivars (29 g). Finally, the candidate cultivar "Hidajdor" can play an effective role as new germplasm in the country's beans production due to its erect growth type and ease of harvesting, early maturity, and production of larger seeds (marketability).  این آزمایش به­منظور بررسی ارزش زراعی یک رقم جدید لوبیا سفید به نام هیدج­د-ر صورت گرفت که توسط بخش خصوصی و با هدف ثبت نام رقم مذکور در فهرست ملی ارقام گیاهی معرفی شده بود. این رقم به همراه چهار رقم شاهد (الماس، درسا، پاک و شکوفا) در سه منطقه مختلف (کرج، زنجان و خمین) و در هر منطقه در قالب طرح بلوک‌های کامل تصادفی در سه تکرار به­ مدت دو سال زراعی (1400-1399 و 1399-1398) مورد بررسی قرار گرفت.  نتایج نشان داد که گلدهی در رقم کاندید هیدج­د-ر به­طور معنی­ داری زودتر از ارقام شاهد (6 روز زودتر از میانگین ارقام شاهد) اتفاق افتاد. به­ همین ­ترتیب رسیدگی فیزیولوژیک بذر در رقم هیدج­د-ر چهار روز زودتر از ارقام شاهد صورت گرفت. در رقم کاندید هیدج­د-ر علیرغم کمتر­بودن ارتفاع بوته نسبت به ارقام شاهد، ارتفاع اولین غلاف نسبت به ارقام شاهد بالاتر بود (5/5 درصد). اگرچه تعداد بذر در بوته رقم کاندید هیدج­د-ر نسبت به ارقام شاهد کمتر بود (6/19 درصد)، اما این رقم بذرهای درشت­تری تولید کرد؛ به ­طوری­که میانگین وزن صد­دانه این رقم (72/46 گرم) نسبت به ارقام شاهد (29 گرم) به­ طور معنی ­داری بالاتر بود (8/37 درصد). در نهایت رقم کاندید هیدج­د-ر به­ دلیل تیپ رشد ایستاده و سهولت برداشت، زودرس­ بودن و تولید دانه­ های درشت­ تر (بازارپسندی) می­تواند به­ عنوان ژرم­ پلاسم جدید در تولید حبوبات آبی کشور نقش مؤثری ایفا کند.  https://ijfcs.ut.ac.ir/article_93819_86b99dc2df2fd148dcd916f70a015554.pdf

مؤسسه انتشارات دانشگاه تهران علوم گیاهان زراعی ایران 2008-4811 54 3 2023 09 23 Phenol Content Assays and Corn Grain Yield by Zinc and Iron Consumption in Cut-off Irrigation Conditions سنجش محتوای فنول و عملکرد ذرت دانه‌ای در پاسخ به مصرف عناصر روی و آهن در شرایط قطع آبیاری 69 80 93820 10.22059/ijfcs.2023.352955.654965 FA مجتبی افشاری گروه زراعت، پردیس علوم و تحقیقات خوزستان ، دانشگاه آزاد اسلامی، اهواز، ایران؛ گروه زراعت، واحد اهواز، دانشگاه آزاد اسلامی، اهواز، ایران 0000-0003-2837-7451 احمد نادری دانشیار سازمان تحقیقات، آموزش و ترویج کشاورزی، مرکز تحقیقات و آموزش کشاورزی و منابع طبیعی خوزستان، اهواز، ایران. Journal Article 2022 12 26 This experiment was conducted to evaluate the effect of micronutrients on leaf phenol content and yield<strong> </strong>of SC704 corn hybrid in water deficit condition during two years (2018-2019 and 2019-2020) in Shahid Salemi farm of Ahvaz. The experiment was conducted as split-split plots in a randomized complete block design with three replications. Main plots included water deficit stress at three levels (complete irrigation, cut-off irrigation at vegetative growth stage (12-14 leaf stage), and cut-off irrigation at early seed growth stage (13-15 days after pollination), and sub-plots included sulfate foliar application zinc sulfate at three concentrations (0, 5, and 10 g/L) and sub-subplots contained foliar solution of iron sulfate at three concentrations (0, 3, and 6 g/L). The results of this study showed that foliar application of zinc sulfate in the cut-off irrigation conditions in the vegetative growth stage and in the beginning of the seed growth stage led to a significant increase in stomatal conductivity and leaf phenol content. The lowest leaf proline was obtained under complete irrigation conditions without iron sulfate solution. The highest yield of ear was obtained in complete irrigation with 6 g/L concentration of FeSO4 (9135.66 kg/ha), which increased by 25.1% compared to non-spray at this irrigation level. In general, unfavorable changes in physiological and functional indices of SC704 corn hybrid under the cut-off irrigation at the reproductive growth stage were more than the vegetative growth stage, and the application of zinc sulfate and iron sulfate in optimal concentration led to reduce the damage and adverse effects of water stress in these growth stages. این آزمایش با هدف ارزیابی تاثیر عناصر ریزمغذی بر محتوای فنول برگ و عملکرد هیبرید SC704 ذرت در شرایط کمبود آب، در دو سال زراعی 1399-1398 و 1398-1397 در مزرعه شهید سالمی اهواز به­صورت کرت­های دوبار خردشده در قالب طرح بلوک­های کامل تصادفی با سه تکرار اجرا شد. کرت­های اصلی شامل عامل تنش کم‎آبی در سه سطح (آبیاری کامل (شاهد)، قطع آبیاری در مرحله رشد رویشی (14-12 برگی) و قطع آبیاری در مرحله ابتدای رشد دانه (15-13 روز پس از گرده­افشانی))، کرت­های فرعی شامل محلول­پاشی سولفات روی در سه غلظت (0، 5 و 10 در هزار) و کرت­های فرعی فرعی شامل محلول­پاشی سولفات آهن در سه غلظت (0، 3 و 6 در هزار) بودند. یافته­های این تحقیق نشان داد که محلول­پاشی سولفات روی در شرایط قطع آبیاری در مرحله رشد رویشی و ابتدای مرحله رشد دانه منجر به افزایش معنی­دار هدایت روزنه­ای و محتوای فنول برگ شد. کمترین پرولین برگ در شرایط آبیاری کامل و بدون محلول­پاشی سولفات آهن به­دست آمد. بیش­ترین عملکرد بلال در آبیاری کامل با محلول­پاشی سولفات آهن با غلظت 6 در هزار (66/9135 کیلوگرم در هکتار) به­دست آمد که نسبت به عدم محلول­پاشی در همین شرایط آبیاری 1/25 درصد افزایش داشت. به­طور کلی، تغییرات نامطلوب شاخص­های فیزیولوژیکی و عملکردی هیبرید SC704 ذرت تحت شرایط قطع آبیاری در مرحله رشد زایشی بیش­تر از رشد رویشی بود و کاربرد سولفات روی و سولفات آهن در غلظت بهینه منجر به کاهش خسارت و آثار نامطلوب تنش کم­آبی در این مراحل رشدی شد. https://ijfcs.ut.ac.ir/article_93820_199a5abd2680f6d5457e8242fb94d2fc.pdf

مؤسسه انتشارات دانشگاه تهران علوم گیاهان زراعی ایران 2008-4811 54 3 2023 09 23 Improving Germination and Seed Vigor of Two Wheat Cultivars in Different Irrigation Regimes with the Use of Methyl Jasmonate بهبود جوانه ‎زنی و بنیه بذرهای دو رقم گندم در رژیم‌های آبیاری متفاوت با کاربرد متیل‌جاسمونات 81 96 92010 10.22059/ijfcs.2023.340100.654899 FA حمیدرضا بلوچی استاد گروه زراعت و اصلاح نباتات دانشکده‌ی کشاورزی دانشگاه یاسوج، یاسوج، ایران 0000-0001-8015-3215 زهرا جوادی پور دانشجوی دکتری گروه زراعت و اصلاح نباتات دانشکده‌ی کشاورزی دانشگاه یاسوج، یاسوج، ایران محسن موحدی دهنوی استاد گروه زراعت و اصلاح نباتات دانشکده‌ی کشاورزی دانشگاه یاسوج، یاسوج، ایران 0000-0002-6067-3317 علیرضا یدوی دانشیار گروه زراعت و اصلاح نباتات دانشکده‌ی کشاورزی دانشگاه یاسوج، یاسوج، ایران 0000-0001-5788-9304 محمود عطارزاده دانشجوی دکتری گروه زراعت و اصلاح نباتات دانشکده‌ی کشاورزی دانشگاه یاسوج، یاسوج، ایران Journal Article 2022 03 07 One of the most important factors in reducing vigor of seed is the occurrence of water stress during seed development on mother plant. Also, the use of growth regulators in environmental stresses leads to the production of seeds with better germination ability. In order to study the effect of methyl jasmonate on germination indices and vigor of two bread wheat cultivars under different irrigation regimes, an experiment was conducted as a split factorial in a RCBD design in two growing seasons (2015 and 2017). In this experiment, different irrigation regimes including normal irrigation (control), irrigation cut off from bolting stage and irrigation cut off from the grain milking stage were investigated as the main factor, and two wheat cultivars Sirvan and Pishtaz and 0, 50, 100, and 150 μm of methyl as sub plots. The results showed that in both cultivars, germination indices decreased by stress, but application of 100 μM methyl jasmonate increased the germination percentage, germination rate, length and weight vigor, gluten and seed starch content in both years compared to the control. On average, at different levels of irrigation cut off and full irrigation, Sirvan cultivar showed higher germination percentage and rate than Pishtaz cultivar. Also, irrigation cut off from bolting stage had the greatest negative effect on the seed formed in the mother plant in different wheat cultivars. Overall, the results showed that among the treatments, the best methyl jasmonate application with a concentration of 100 mM was able to moderate the effects of drought stress and improve germination and qualitative traits of seed under stress and non-stress conditions and Sirvan had higher seed quality. یکی از مهم‌ترین عوامل مؤثر در کاهش بنیه بذر، وقوع تنش رطوبتی در طی نمو بذر روی گیاه مادری می‌باشد. همچنین استفاده از تنظیم ­کننده‌های رشد در تنش ‏های محیطی سبب تولید بذرهایی با قابلیت جوانه زنی بهتر می‏شود. به­منظور بررسی تاثیر محلول‏پاشی دو رقم گندم نان با متیل­جاسمونات تحت رژیم‌های متفاوت آبیاری بر شاخص‌های جوانه‌زنی و بنیه بذرهای تولیدی، آزمایشی به‌صورت اسپلیت­فاکتوریل در قالب طرح بلوک‌های کامل تصادفی در دو سال زراعی 1394 و 1396 انجام شد. عامل اصلی شامل رژیم‌های آبیاری کامل، قطع آبیاری از آغاز مرحله غلاف­رفتن و قطع آبیاری از مرحله شیری­ شدن دانه بود. عامل فرعی دو رقم سیروان و پیشتاز و محلول‌پاشی با صفر، 50، 100 و 150 میکرومولار متیل‌جاسمونات بود. نتایج نشان داد که در هر دو رقم شاخص‌های جوانه‌زنی با اعمال تنش کاهش یافتند، ولی کاربرد 100 میکرومولار متیل­جاسمونات نسبت به شاهد سبب افزایش صفات درصد و سرعت جوانه‌زنی، بنیه طولی و وزنی، میزان گلوتن و نشاسته بذر در هر دو سال شد. در سطوح مختلف قطع آبیاری و آبیاری کامل، رقم سیروان به ­طور میانگین درصد و سرعت جوانه‏ زنی بیشتری نسبت به رقم پیشتاز نشان داد. همچنین قطع آبیاری از آغاز مرحله غلاف ­رفتن، بیشترین تاثیر منفی روی بذر تشکیل­ شده در گیاه مادری در ارقام مختلف گندم داشت. به‏ طور کلی محلول‌پاشی متیل­ جاسمونات با غلظت 100 میلی­مولار تا حدودی توانست اثرات ناشی از تنش خشکی در گیاه مادری را تعدیل کند و باعث بهبود صفات جوانه‌زنی و کیفی بذرهای تولید­شده در شرایط تنش و بدون تنش شود و رقم سیروان از کیفیت بذر بیشتری برخوردار بود.  https://ijfcs.ut.ac.ir/article_92010_01ec777fef4d086c9fa132526215a7ab.pdf

مؤسسه انتشارات دانشگاه تهران علوم گیاهان زراعی ایران 2008-4811 54 3 2023 09 23 Effect of Deficit Irrigation on Grain Yield and Quality Characteristics of Oil content of Sunflower (Helianthus annus L.) تأثیر کم ‏آبیاری بر عملکرد دانه و برخی ویژگی‏ های کیفیت روغن دانه ارقام آفتابگردان (Helianthus annus L) 97 108 93180 10.22059/ijfcs.2023.353827.654972 FA داود امیدی نسب دانش آموختۀ دوره دکتری. گروه مهندسی تولید و ژنتیک گیاهی. دانشکده کشاورزی. دانشگاه شهید چمران اهواز. ایران. 0000-0002-5316-6288 موسی مسکرباشی استاد گروه مهندسی تولید و ژنتیک گیاهی، دانشکده کشاورزی. دانشگاه شهید چمران اهواز. ایران. 0000-0002-7080-1837 افراسیاب راهنما قهفرخی دانشیار گروه مهندسی تولید و ژنتیک گیاهی، دانشکده کشاورزی. دانشگاه شهید چمران اهواز. ایران. 0000-0002-7483-7263 Journal Article 2023 01 19 In order to evaluate the grain yield and the quality characteristics of sunflower grain oil in response to deficit irrigation (DI), a split plot experiment based on randomized complete block design with three replications and two factors was carried out at experimental farm of Safiabad agricultural and natural resources research and education center in 2019–2020 growing seasons. The factors were DI as the main factor (including control, moderate DI, and severe DI- based on the discharge of 50, 70, and 90% of field capacity) and cultivar as sub-factor (including Oscar, Felix, Shakira, Savana, Labad, and Monaliza). The results showed that deficit irrigation caused a significant difference in grain yield, grain number per head, grain weight per head, oil quality characteristics compared to the control. Deficit irrigation caused a significant reduction in grain yield, grain number per head, and oil yield by 49.94, 49.94, and 26.67%, respectively, compared to control. In addition, deficit irrigation increased iodine index, peroxide value, phosphorus, chlorophyll content, carotenoid content, and oil acidity; hence, impurity in oil and oil corruption was increased. In conclusion, Felix and Labad cultivars are recommend for cultivation in Dezful and similar regions due to having high grain yield and maintaining yield under deficit irrigation conditions. به‏ منظور شناخت و بررسی عملکرد دانه و ویژگی‏ های کیفی روغن دانه آفتابگردان تحت شرایط کم ‏آبی، پژوهشی در سال زراعی 1399–1398 به‏ صورت کرت‏ های خرد<strong>­</strong>شده در قالب طرح پایه بلوک‏ های کامل تصادفی در سه تکرار و با دو عامل: آبیاری به ‏عنوان عامل اصلی (شاهد، کم‏ آبیاری متوسط و کم ‏آبیاری شدید - براساس تخلیه 50، 70 و 90 درصد از رطوبت قابل استفاده خاک) و رقم به ‏عنوان عامل فرعی (شامل اسکار، فلیکس، شکیرا، ساوانا، لاباد و مونالیزا) در مزرعه آزمایشی مرکز تحقیقات و آموزش کشاورزی و منابع طبیعی صفی‏ آباد انجام گرفت. نتایج نشان داد که کم ‏آبیاری بر تعداد و وزن دانه‏ در طبق، عملکرد دانه و ویژگی ‏های کیفی روغن دانه نسبت به شاهد در ارقام آفتابگردان، تفاوت آماری معنی‏ دار ایجاد کرده است. تعداد دانه در طبق، وزن دانه‏ در طبق، عملکرد و درصد روغن دانه به‏ ترتیب 45، 49، 50 و 26 درصد، تحت تأثیر کم ‏آبیاری شدید، کاهش پیدا کردند. همچنین کم ‏آبیاری با افزایش شاخص ‏های یدی، صابونی، میزان فسفر، ارزش پراکسید، کلروفیل، کاروتنوئید و اسیدیته روغن، موجب ایجاد ناخالصی‏ و افزایش خاصیت فسادپذیری در روغن آفتابگردان شد. در نهایت ارقام فلیکس و لاباد با<strong>­</strong>توجه  <strong>­</strong>به عملکرد دانه بالا و حفظ عملکرد در شرایط کم ‏آبیاری، به‏ عنوان ارقام پُر<strong>­</strong>محصول و سازگار در منطقۀ دزفول و مناطق مشابه پیشنهاد می‏شوند. https://ijfcs.ut.ac.ir/article_93180_59ef0ec37acf97d349b2195aaba30bb2.pdf

مؤسسه انتشارات دانشگاه تهران علوم گیاهان زراعی ایران 2008-4811 54 3 2023 09 23 Effect of Irrigation Regimes and Planting Dates on Forage Yield of Grass Pea (Lathyrus sativus L.) Genotypes تاثیر رژیم‌های آبیاری و تاریخ های کشت بر عملکرد علوفه ژنوتیپ‌های خلر(.Lathyrus sativus L) 109 117 93812 10.22059/ijfcs.2023.352981.654973 FA محمد شاهوردی استادیار پژوهش، بخش تحقیقات علوم زراعی و باغی، مرکز تحقیقات و آموزش کشاورزی لرستان، سازمان تحقیقات، آموزش و ترویج.بروجرد،ایران. 0000-0001-8001-5111 محمود نصرالهی مربی پژوهش، بخش تحقیقات گیاهپزشکی، مرکز تحقیقات و آموزش کشاورزی لرستان، سازمان تحقیقات، آموزش و ترویج کشاورزی،بروجرد،ایران. علیرضا چگنی استادیار پژوهش، بخش تحقیقات علوم دامی، مرکز تحقیقات و آموزش کشاورزی لرستان، سازمان تحقیقات، آموزش و ترویج کشاورزی،بروجرد،ایران. مراد چشمه نور مربی پژوهش، بخش تحقیقات علوم زراعی و باغی، مرکز تحقیقات و آموزش کشاورزی لرستان، سازمان تحقیقات، آموزش و ترویج کشاورزی،بروجرد،ایران 0000-0003-4463-8287 حسین آسترکی مربی پژوهش، بخش تحقیقات علوم زراعی و باغی، مرکز تحقیقات و آموزش کشاورزی لرستان، سازمان تحقیقات، آموزش و ترویج کشاورزی،بروجرد،ایران. Journal Article 2023 01 29 In terms of drought resistance, grass pea is a desirable crop in crop rotations. In order to determine the effects of changing planting date from spring to autumn to benefit more from green water (fall and winter rainfalls) and reduce dependence on irrigation water, this research was carried out with three irrigation regimes (full irrigation, supplementary irrigation, and no irrigation (dryland)) in Borujerd Agricultural Research Station in two agricultural years (2017 and 2019). The study was conducted as a split plot experiment arranged in a randomized complete blocks design with three replications. The main plots were three planting dates (autumn, February (expectatation), and March (generally used in the region)), and sub-plots were 13 genotypes of native populations (NorAbad, Zanjan, Borujerd₁-₃, KhoramAbad, Dorud, and Aleshtar) and promising lines. The results showed that the effects of years, planting dates, genotypes, and their interactions were significant. The highest fresh and forage yields were obtained at Nov. planting date in all conditions. The highest fresh and dry forage yields were achived by Br₁ (27.93 t ha^-1) and 9 (t ha^-1) and Br₂24.07 (t ha^-1) and 6.07 (t ha^-1) gentypes at full irrigation and 16.53 (t ha^-1) and 3.13 (t ha^-1) for Noorabad and 16.4 (t ha^-1) and 3.4 (t ha^-1) for SL₅and 16.6 & 3.3 (t ha^-1) for SL₁at dryland conditions, respectively. Therefore, Nov. planting date is superior to others and SL₅ line, Boroujerd₂,and Dorod genotypes are recommended for forage production. خلر از لحاظ پایداری به خشکی گیاه زراعی مطلوبی در تناوب­های زراعی است. به­همین منظور برای بررسی تاثیر تغییر تاریخ کشت از بهاره به پاییزه جهت بهره‌مندی بیشتر از آب سبز (ریزش­های پاییزه و زمستانه) و کاهش وابستگی به آبیاری این پروژه در سه رژیم‌ آبیاری (کامل، تکمیلی، و دیم) در دو سال زراعی (1396 و 1398) در مزرعه تحقیقاتی پردیس آموزش وتحقیقات کشاورزی بروجرد در قالب آزمایش کرت­های خرد­شده بر پایه طرح بلوک‏های کامل تصادفی با سه تکرار اجرا شد. فاکتورهای اصلی شامل سه تاریخ کشت پاییزه، بهمن (انتظاری) و اسفند (عرف منطقه)، و فاکتورهای فرعی نیز شامل 13 ژنوتیپ از توده‌های بومی خلر (نورآباد، بروجرد1، 2 و 3، خرم‌آباد، دورود، الشتر، و زنجان) و پنج لاین امیدبخش ((SL1-SL5 بودند. نتایج نشان داد که تاثیر سال­ها، تاریخ­های کشت، ژنوتیپ­ها، و برهمکنش تاریخ­های کشت و ژنوتیپ­ها برای کلیه صفات (بجز اثر سال بر ارتفاع بوته در شرایط آبیاری تکمیلی) در هر سه رژیم آبیاری معنی­دار بودند. بالاترین عملکرد علوفه تر در هر سه رژیم آبیاری مربوط به تاریخ کشت آبان­ماه بود. از بین ژنوتیپ‌ها لاین SL5 با 33/38 و 13/9 و توده دورود با 9/37 و 6/8 تن در هکتار در شرایط بدون تنش، توده بروجرد 1 با 93/27 و 07/6 و بروجرد 2 با 07/24 و 07/6 تن در هکتار در شرایط آبیاری کامل و لاین SL5 با 4/16و4/3، SL1 با 6/16 و3/3 و توده نورآباد با 53/16 و 13/3 تن در هکتار در شرایط دیم به­ترتیب بالاترین عملکرد علوفه تر و خشک را داشتند. بنابراین برای توسعه این کشت جهت تولید علوفه تاریخ کشت آبان­ماه و استفاده از لاین‌ها، به­ویژه SL5 و در بین توده­ها توده­های بروجرد2 و دورود و اعمال آبیاری تکمیلی برای تولید پایدار علوفه توصیه می‌شوند. https://ijfcs.ut.ac.ir/article_93812_aa814f45de0c09c92ca1ef778932bdd5.pdf

مؤسسه انتشارات دانشگاه تهران علوم گیاهان زراعی ایران 2008-4811 54 3 2023 09 23 Investigating the Stability of Promising Bread Wheat Genotypes in Cold Climate Using AMMI and GGE Biplot Analysis بررسی پایداری ژنوتیپ‌های امیدبخش گندم نان در اقلیم سرد با‌استفاده‌از تجزیه AMMI و GGE بای‌پلات 119 134 93813 10.22059/ijfcs.2023.348569.654940 FA اشکبوس امینی استادیار موسسه تحقیقات اصلاح و تهیه نهال وبذر، سازمان تحقیقات ، آموزش و ترویج کشاورزی، کرج، ایران 0000-0001-9472-6918 علی اکبر اسدی استادیار، مرکز تحقیقات و آموزش کشاورزی و منابع طبیعی استان زنجان، سازمان تحقیقات، آموزش و ترویج کشاورزی، زنجان، مهرداد چایچی استاد یار مرکز تحقیقات و آموزش کشاورزی و منابع طبیعی استان همدان، سازمان تحقیقات ، آموزش و ترویج کشاورزی ، همدان، ایران 0000-0002-7757-8762 مسعود عزت احمدی استادیار مرکز تحقیقات و آموزش کشاورزی و منابع طبیعی استان خراسان رضوی، سازمان تحقیقات، آموزش و ترویج کشاورزی، مشهد، ایران معرفت قاسمی کلخوران استادیار مرکز تحقیقات و آموزش کشاورزی و منابع طبیعی استان اردبیل، سازمان تحقیقات، آموزش و ترویج کشاورزی اردبیل، ایران 0000-0002-9987-0609 علیرضا عیوضی استادیارمرکز تحقیقات و آموزش کشاورزی و منابع طبیعی استان آ.غربی، سازمان تحقیقات ، آموزش و ترویج کشاورزی، ارومیه، ایران سید کریم حسینی بای محقق مرکز تحقیقات و آموزش کشاورزی و منابع طبیعی استان قزوین، سازمان تحقیقات، آموزش و ترویج کشاورزی قزوین، ایران پرویز صالحی محقق مرکز تحقیقات و آموزش کشاورزی و منابع طبیعی استان فارس، سازمان تحقیقات، آموزش و ترویج کشاورزی ، شیراز، ایران تقی بابایی مربی مرکز تحقیقات و آموزش کشاورزی و منابع طبیعی استان مرکزی، سازمان تحقیقات، آموزش و ترویج کشاورزی ، اراک، ایران مسعود قدسی دانشیار مرکز تحقیقات و آموزش کشاورزی و منابع طبیعی استان خراسان رضوی، سازمان تحقیقات ، آموزش و ترویج کشاورزی ، مشهد، ایرانی 0000-0002-9127-8635 نادر میرفخرایی مرکز تحقیقات و آموزش کشاورزی و منابع طبیعی استان آ.شرقی، سازمان تحقیقات، آموزش و ترویج کشاورزی تبریز، ایران Journal Article 2022 09 14 Studying the nature of the genotype×environment interaction provides the possibility of identifying stable and compatible genotypes for breeders, and it has always been one of the important issues in the production and release of new stable and high-yield cultivars in breeding projects. The current research was conducted with the aim of identifying the response of genotypes in each of the studied areas, based on AMMI and GGE biplot models and better understanding of the genotype×environment interaction and determining the level of public and private stability of cultivars. Twenty facultative and winter wheat genotypes were cultivated and evaluated in nine regions (18 environments) during the two crop years of 2017 to 2019 in a randomized complete block design with three replications. In order to analyze the compatibility and stability of genotypes, AMMI and GGE biplot models were used. The results of AMMI analysis showed that the main effect of genotype, genotype×environment interaction effect and the first six principal components were significant at the 1% probability level. The first and second principal components explained about 51% of the sum of squares of the genotype×environment interaction effect. Based on SSiASV and SSiWAAS simultaneous selection indices, genotypes G13, G1, G3, G2, G6, G16, and G7 were identified as the best genotypes. Biplot analysis showed that the genotypes G1, G3, and G6 with average yield had the highest general stability compared to other genotypes. None of the genotypes can be considered as desirable genotypes that have high average yield and high yield stability, but genotype G16 and in the next stage the genotypes G1 and G13 were close to the ideal genotype. Polygon biplot model divided environments into two environmental groups (macro environment) and genotypes into four groups. The first environmental group included Kar1, Kar2, Qaz1, Qaz2, Ham1, Ham2, Mia2, Egl1, Jol2, Ard2, and Ara1 environments, with G16, G17, and G4 genotypes having the highest yield. The second environmental group included Mas1, Mas2, Mia1, Ard1, Jol1, Ara1, and Egl2 environments, and in this macro environment G2, G11, G7, and G12 genotypes had the highest yield. Finally, the examination of the relationships among the environments showed a very high correlation among the investigated environments, which indicated the similar behavior of the genotypes in the most of the tested environments.  مطالعه ماهیت اثر متقابل ژنوتیپ×محیط، امکان شناسایی ژنوتیپ‌های پایدار و سازگار را برای به‌نژادگران فراهم می‌آورد و همواره یکی از موضوعات مهم در تولید و آزادسازی ارقام جدید پایدار و پرمحصول در طرح‌های به‌نژادی بوده است. پژوهش حاضر با هدف شناسایی چگونگی واکنش ژنوتیپ‌ها در هر یک از مناطق مورد بررسی بر اساس مدل‌های AMMI و GGE بای<strong>­</strong>پلات و درک بهتر از موضوع اثر متقابل ژنوتیپ×محیط و تعیین میزان پایداری عمومی و خصوصی ژنوتیپ‌ها انجام شد. تعداد 20 ژنوتیپ گندم پاییزه و بینابین طی دو سال زراعی 1397 تا 1399 در نه منطقه (18 محیط) در قالب طرح بلوک‌های کامل تصادفی با سه تکرار ارزیابی شد. به‌منظور تجزیه‌ و تحلیل سازگاری و پایداری ژنوتیپ‌ها، از مدل AMMI و GGE بای<strong>­</strong>پلات استفاده شد. نتایج تجزیه  AMMI نشان داد که اثر اصلی ژنوتیپ، اثر متقابل ژنوتیپ×محیط و شش مؤلفه اصلی اول در سطح احتمال یک درصد معنی‌دار بودند. مؤلفه‌های اصلی اول و دوم حدود 51% از مجموع مربعات اثر متقابل ژنوتیپ×محیط را تبیین کردند. بر اساس شاخص‌های گزینش هم‌زمان SSiASV و SSiWAAS، ژنوتیپ‌های G13، G1، G3، G2، G6، G16، و G7 به‌عنوان برترین ژنوتیپ‌ها شناسایی شدند. تجزیه بای<strong>­</strong>پلات نشان داد که ژنوتیپ‌های G1، G3، و G6 با عملکرد متوسط، بیشترین پایداری عمومی را نسبت به سایر ژنوتیپ‌ها دارا هستند. هیچ‌کدام از ژنوتیپ‌ها را نمی‌توان به‌عنوان ژنوتیپ­های مطلوب که دارای میانگین عملکرد بالا و نیز پایداری عملکرد بالایی باشند، در نظر گرفت؛ ولی ژنوتیپ G16 و در مرحله بعد ژنوتیپ‌های G1 و G13 نسبت به ژنوتیپ ایده‌آل قرار داشتند. الگوی چندضلعی بای<strong>­</strong>پلات محیط‌ها را به دو گروه محیطی (محیط کلان) و ژنوتیپ‌ها را به چهار گروه تقسیم کرد. اولین گروه محیطی شامل محیط‌های Kar₁، Kar₂، Qaz₁، Qaz₂، Ham₁، Ham₂، Mia₂، Egl₁، Jol₂، Ard₂، و Ara₁ بود که در این محیط‌ها به‌طور میانگین ژنوتیپ‌های G16، G17، و G4 دارای بیشترین عملکرد بودند. دومین گروه محیطی شامل محیط‌های Mas₁، Mas₂، Mia₁، Ard₁، Jol₁، Ara₁، و Egl₂ بودند که در این محیط کلان نیز ژنوتیپ‌های G2، G11، G7، و G12 بیشترین عملکرد را داشتند. بررسی روابط بین محیط‌ها، همبستگی بسیار بالایی را بین محیط‌های مورد بررسی نشان داد که حاکی از رفتار مشابه ژنوتیپ‌ها در اغلب محیط‌های مورد آزمایش بود. https://ijfcs.ut.ac.ir/article_93813_7ada0f6b4ace81a594c33bc2545246f7.pdf

مؤسسه انتشارات دانشگاه تهران علوم گیاهان زراعی ایران 2008-4811 54 3 2023 09 23 Yield and Fertility of Rapeseed Hybrids Derived from R2000 × Male-Sterile Lines عملکرد و باروری هیبریدهای حاصل از تلاقی R2000 و لاین‌های نرعقیم کلزا (Brassica napus L) 135 148 93814 10.22059/ijfcs.2023.354685.654978 FA ولی اله محمدی دانشیار گروه زراعت و اصلاح نباتات، دانشکده کشاورزی، دانشکدگان کشاورزی و منابع طبیعی، دانشگاه تهران، کرج، ایران. 0000-0001-6487-0740 مسعود شاهسواری دانش آموخته دکتری گروه زراعت و اصلاح نباتات، دانشکده کشاورزی، دانشکدگان کشاورزی و منابع طبیعی، دانشگاه تهران، کرج، 0000-0002-8213-0401 بهرام علیزاده دانشیار مؤسسه تحقیقات اصلاح و تهیه نهال و بذر، سازمان تحقیقات، آموزش و ترویج کشاورزی، کرج، ایران. 0000-0003-0448-3217 هوشنگ علیزاده دانشیار گروه زراعت و اصلاح نباتات، دانشکده کشاورزی، دانشکدگان کشاورزی و منابع طبیعی، دانشگاه تهران، کرج، ایران. 0000-0001-8138-0786 Journal Article 2023 02 05 Early vigor, stress resistance, uniformity, high yield, and breeder right protection have turned hybrid cultivar development into the most successful breeding strategy in rapeseed (<em>Brassica napus</em> L.). The goals of this research were to develop the first CMS based rapeseed hybrids in Iran and to evaluate their performance and fertility. The effect of different traits on yield increasing of hybrids was also studied. Seven CMS lines were crossed with R2000 (a restorer-line) and the seed yield of hybrids was tested using a randomized complete block design with three replications in 2019-2020 and 2020-2021. Three of hybrids with 4.64, 4.40, and 4.38 tons per hectare, showed considerable yield and were significantly different than Nilufar, Neptune, and Nima (3.44, 3.37, and 3.30 tons per hectare, respectively), as check cultivars. R2000×A8 demonstrated the highest heterosis (34.71%) to high-check cultivar. All hybrids obtained were normal in terms of fertility, having no male-sterile flowers. Based on the results of principal component analysis and cluster analysis, the simultaneous increase in the number of pods per plant and the thousand seed weight, together with crossing the more distant parents will lead to more high yielding hybrids. The promising hybrids with high yield and remarkable fertility could be released as new cultivars after passing adaptability and stability experiments. رشد سریع، مقاومت به تنش‌، یکنواختی، عملکرد بالا و حفظ حق به‌نژادگر تولید رقم هیبرید را به موفق‌ترین راهبرد به‌نژادی کلزا تبدیل کرده است. هدف از این پژوهش تهیه نخستین هیبریدهای سه لاینی ایرانی کلزا و بررسی عملکرد و باروری آنها بود. به‌علاوه تاثیر صفات مختلف بر افزایش عملکرد هیبریدها نیز مطالعه شد. هفت لاین نرعقیم با یک لاین بازگردان باروری به نام R2000 تلاقی داده شد و عملکرد دانه هیبریدها در دو سال زراعی 1399-1398 و 1400-1399 در قالب طرح بلوک-های کامل تصادفی با سه تکرار مورد ارزیابی قرار گرفت. سه مورد از هیبریدهای ایجاد‌شده با میانگین دوساله 4/64، 4/40، و 4/38 تن در هکتار عملکرد چشمگیری داشته و اختلاف معنی‌داری با ارقام شاهد نیلوفر، نپتون، و نیما (به‌ترتیب با عملکردهای 3/44، 3/73 و 3/30 تن در هکتار) نشان دادند. بیشترین هتروزیس مشاهده‌شده نسبت به رقم شاهد برتر مربوط به هیبرید R2000×A8  با  34/71،درصد بود. تمامی هیبریدهای به‌دست‌آمده از نظر باروری کاملا طبیعی و فاقد هرگونه نرعقیمی بودند. نتایج تجزیه به مولفه‌های اصلی و تجزیه خوشه‌ای نشان داد که افزایش تعداد خورجین در بوته و وزن هزار‌دانه و همچنین تلاقی لاین‌های والدینی دورتر منجر به تولید هیبریدهای پرمحصول‌تر می‌شود. با-توجه‌به عملکرد بالا و عدم مشاهده نرعقیمی، هیبریدهای امیدبخش حاصل از این پژوهش می‌توانند پس از بررسی سازگاری و پایداری به‌عنوان ارقام جدید معرفی شوند. https://ijfcs.ut.ac.ir/article_93814_246c83bf78e1ad2762ff1c36ec18b13e.pdf

مؤسسه انتشارات دانشگاه تهران علوم گیاهان زراعی ایران 2008-4811 54 3 2023 09 21 Evaluating the Regulation of Diamine Cadaverine Content as a Cold Stress Tolerance Index in Chickpea ارزیابی تنظیم محتوی دی‌آمین کاداوارین به‌عنوان شاخص تحمل تنش سرما در نخود زراعی 149 161 93815 10.22059/ijfcs.2023.356157.654986 FA سعید امینی بخش شناسایی و ثبت ارقام گیاهی،مؤسسه تحقیقات ثبت و گواهی بذر و نهال، سازمان تحقیقات، آموزش و ترویج کشاورزی، کرج،ایران 0000-0002-8804-0925 رضا معالی امیری استاد گروه زرعت و اصلاح نباتات، دانشکدگان کشاورزی و منابع طبیعی کرج دانشگاه تهران، ایران 0000-0003-2496-4800 حسن زینالی خانقاه دانشیارگروه زرعت و اصلاح نباتات، دانشکدگان کشاورزی و منابع طبیعی کرج دانشگاه تهران، ایران Journal Article 2023 03 05 Metabolic adaptation to cold stress plays an important role in the growth, survival, and yield of crops. Diamine cadaverine (Cad) as an osmolyte may take part in counteracting the oxidative stress induced by cold stress in chickpea. In this experiment, content of hydrogen peroxide (H₂O₂), Cad, activity of diamine oxidase (DAO), and its relative gene expression (<em>DAO</em>) in cold-tolerant (Sel96th11439) and cold-sensitive (ILC533) chickpea (<em>Cicer</em> <em>arietinum</em> L.) genotypes under cold stress (4°C) as a factorial experiment in a completely randomized design (CRD) were studied. In tolerant genotype H₂O₂ content after a significant increase on the first day of cold stress decreased significantly on the sixth day of cold stress compared to control condition (up to 4.7%), while, its accumulation was observed in sensitive genotype (up to 50%). These results indicated a relative acclimation to cold stress in tolerant genotype. The Cad metabolite content (18 nmol/g FW) was observed under cold stress in tolerant genotype on the sixth day of stress. Under cold stress, in tolerant genotype increasing Cad content was accompanied with an increase in DAO activity and relative expression of <em>DAO</em> gene as biosynthetic pathways of this metabolite (up to 3.5- and 3-fold, respectively). The maximum activity of this route was observed in tolerant genotype on the sixth day of cold stress. In the late responses under cold stress, the accumulation of Cad in tolerant genotype led to reduced cell damage (H₂O₂ results) and improved cold tolerance. These indices were useful in assessment of chickpea genotypes under cold stress and breeding programs. سازگاری متابولیکی گیاهان به تنش سرما نقش مهمی در رشد، بقا و عملکرد گیاهان زراعی دارد. دی­ آمین­کاداوارین به ­عنوان یک اسمولیت احتمالا در جهت مقابله با تنش اکسیداتیو القاشده توسط سرما مشارکت دارد. در این پژوهش، میزان پراکسید هیدروژن(H₂O₂)،کاداوارین (Cad)، فعالیت آنزیم دی­آمین­اکسیداز(DAO)  و بیان نسبی ژن دی ­آمین­اکسیداز(DAO)  در دو ژنوتیپ متحمل (Sel96th11439) و حساس(ILC533)  نخود زراعی (<em>Cicer arietinum</em> L.) تحت تنش سرما (چهار درجه سلسیوس) به ­صورت آزمایش فاکتوریل در قالب طرح کاملا تصادفی مطالعه شد. در ژنوتیپ متحمل، میزان  H₂O₂پس از افزایش معنی­ دار در روز اول تنش، در روز ششم کاهش معنی­ داری در مقایسه با شاهد نشان داد (بیش از 7/4 درصد)؛ درحالی­که تجمع آن در ژنوتیپ حساس مشاهده شد (تا50 درصد). این نتایج بیانگر سازگاری نسبی به تنش سرما در ژنوتیپ متحمل بود. تحت تنش سرما متابولیت Cad در ژنوتیپ متحمل در روز ششم تنش مشاهده شد (میزان 18 نانومول بر گرم در وزن تر). به­ موازات افزایش میزان  Cadتحت تنش سرما، در ژنوتیپ متحمل فعالیت آنزیم DAO و بیان نسبی ژن <em>DAO</em> به­ عنوان مسیرهای بیوسنتز این متابولیت در روز ششم تنش افزایش معنی­ داری یافت (به ­ترتیب تا 5/3 و سه برابر). حداکثر فعالیت این مسیر در ژنوتیپ متحمل در روز ششم پس از تنش سرما مشاهده شد. در پاسخ ­های دیرهنگام تحت تنش سرما، تجمع Cad در ژنوتیپ متحمل منجر به کاهش آسیب سلولی (نتایج (H₂O₂ و بهبود درجه تحمل نخود به سرما شد. این شاخص ­ها در ارزیابی ژنوتیپ­ های نخود تحت تنش سرما موثر بوده و به­ کارگیری آن در برنامه­های به­ نژادی مفید است. https://ijfcs.ut.ac.ir/article_93815_27b6f7613db8fd8a364b6919407e79dc.pdf

مؤسسه انتشارات دانشگاه تهران علوم گیاهان زراعی ایران 2008-4811 54 3 2023 09 23 Effect of Wood Vinegar and Humic Acid on Morphological and Biochemical Traits, Antioxidant Enzymes, and Essential Oil of Peppermint (Mentha piperita L.) under Water Deficit Stress Conditions اثر محلول‌پاشی سرکه چوب و اسید‌هیومیک بر صفات مورفولوژیک و بیوشیمیایی، آنزیم ‏های آنتی‏ اکسیدانی، و محتوی اسانس نعناع فلفلی (Mentha piperita L) در شرایط تنش کم‏ آبی 163 176 93816 10.22059/ijfcs.2023.356625.654990 FA سید علی علوی اصل گروه زراعت و اصلاح نباتات دانشکده علوم کشاورزی، دانشگاه گیلان، رشت، ایران مجید مجیدیان گروه زراعت و اصلاح نباتات دانشکده علوم کشاورزی، دانشگاه گیلان، رشت، ایران 0000-0003-3547-6562 سید علی محمد مدرس ثانوی گروه زراعت دانشکده کشاورزی، دانشگاه تربیت مدرس، تهران، ایران 0000-0003-2037-0271 مسعود اصفهانی گروه زراعت و اصلاح نباتات دانشکده علوم کشاورزی، دانشگاه گیلان، رشت، ایران 0000-0003-2288-7944 Journal Article 2023 03 13 In order to investigate the effect of wood vinegar and humic acid on morphological and biochemical traits, antioxidant enzymes, and peppermint essential oil under water deficit stress conditions, an experiment was conducted as split plot based on randomized complete block design with three replications in the research farm of the Faculty of Agriculture of the Tarbiat Modares University. The experimental treatments were irrigation regimes at three levels (irrigation up to the field capacity and after depletion 25 (optimal irrigation), 40 (moderate water deficit stress), and 55 (severe water deficit stress) % of plant available water in the root zone, respectively) as main plots and foliar application at seven levels (humic acid (1, 2, and 3%), wood vinegar (5, 10, and 15%) and no foliar application (control)) as sub plots. The highest plant height (38.63 cm) was obtained from the treatment of using wood vinegar 15% under optimal irrigation conditions, while, the maximum leaf area index (3.01) was observed in the treatment using wood vinegar 15% under moderate water deficit stress conditions. The maximum essential oil yield was observed in the foliar application of humic acid 3% under optimal irrigation conditions with 37.48 kg h^-1, and with the treatments of humic acid 2% under optimal irrigation conditions with 34.34 kg ha^-1 and foliar application of 15% of wood vinegar under optimal irrigation conditions with 36.11 kg ha^-1 was placed in a statistical group. An increase in water deficit stress caused a decrease in essential oil yield, so that in moderate and severe water deficit stress, 9.37% and 40.17% of essential oil yield decreased, respectively. The use of wood vinegar and humic acid increased the yield of peppermint essential oil, so that by increasing the foliar concentration of wood vinegar from 0 to 15%, the yield of essential oil increased by 81.29%, and increasing the concentration of humic acid foliar application from 0 to 3% increased the yield of essential oil by 69.28%. Considering the water limitation, the use of acid humic 3% is recommended in optimal irrigation conditions and moderate water deficit stress, and wood vinegar 15% in severe water deficit stress conditions is recommended. به‌منظور بررسی اثر محلول‌پاشی سرکه چوب و اسید­هیومیک بر صفات مورفولوژیک و بیوشیمیایی، آنزیم ‏های آنتی ‏اکسیدانی، و محتوی اسانس گیاه نعناع فلفلی در شرایط تنش کم‏ آبی، آزمایشی به‌صورت کرت‌های خردشده در قالب طرح بلوک‌های کامل تصادفی با سه تکرار در مزرعه تحقیقاتی دانشکده کشاورزی دانشگاه تربیت مدرس در سال زراعی 1397 اجرا شد. تیمارهای آزمایشی شامل رژیم‏ های آبیاری در سه سطح (آبیاری تا حد ظرفیت مزرعه و به­‌ترتیب بعد از تخلیه 25 (بدون تنش)، 40 (تنش متوسط) و 55 (تنش شدید) درصد آب قابل ‌استفاده در منطقه‌ ریشه) به­‌عنوان عامل اصلی و محلول ‏پاشی در هفت سطح (اسید­هیومیک (یک، دو و سه درصد)، سرکه چوب (پنج، 10 و 15 درصد) و عدم محلول‏ پاشی (شاهد)) به‌­عنوان عامل فرعی بودند. نتایج نشان داد بیشترین ارتفاع بوته در تیمار 15 درصد سرکه چوب در شرایط آبیاری مطلوب (63/38 سانتی‏متر) و بیشترین شاخص سطح برگ (01/3) در تیمار 15 درصد سرکه چوب در شرایط تنش کم ‏آبی متوسط به ­دست آمد. بیشترین عملکرد اسانس در تیمار محلول ‎پاشی سه درصد اسید­هیومیک در شرایط آبیاری مطلوب با 48/37 کیلوگرم در هکتار مشاهده شد که با تیمارهای کاربرد دو درصد اسیدهیومیک در شرایط آبیاری مطلوب با 34/34 کیلوگرم در هکتار و محلول ‏پاشی 15 درصد سرکه چوب در شرایط آبیاری مطلوب با 11/36 کیلوگرم در هکتار در یک گروه آماری قرار گرفتند. افزایش شدت تنش کم ‏آبی باعث کاهش عملکرد اسانس شد؛ به ­طوری­که در شرایط تنش کم ‏آبی متوسط و شدید به­ ترتیب 37/9 و 17/40 درصد کاهش عملکرد اسانس اتفاق افتاد. استفاده از سرکه چوب و اسید­هیومیک باعث افزایش عملکرد اسانس نعناع فلفلی شد؛ به­ طوری­که با افزایش غلظت محلول‏ پاشی سرکه چوب از صفر به 15 درصد، عملکرد اسانس 29/81 درصد افزایش یافت و افزایش غلظت محلول ‏پاشی اسید­هیومیک از صفر به سه درصد، باعث افزایش 28/69 درصدی عملکرد اسانس شد. با­توجه­ به محدودیت آب و نتایج این پژوهش، استفاده از سه درصد اسید­هیومیک در شرایط آبیاری مطلوب و تنش کم ‏آبی متوسط و کاربرد 15 درصد سرکه چوب در شرایط تنش کم‏ آبی شدید پیشنهاد می‏شود. https://ijfcs.ut.ac.ir/article_93816_4575d42b726cffd6514225a3f11510ea.pdf

مؤسسه انتشارات دانشگاه تهران علوم گیاهان زراعی ایران 2008-4811 54 3 2023 09 23 Investigating the Effect of Intercropping of Sesame, Mung Bean, and Cowpea on Crop Profitability Indices بررسی تاثیر کشت مخلوط کنجد، ماش و لوبیا چشم‌بلبلی بر شاخص‌های سودمندی کشت 177 190 93817 10.22059/ijfcs.2023.355594.654985 FA اکرم کوراوند دانش آموخته کارشناسی ارشدگروه مهندسی تولید و ژنتیک گیاهی، دانشگاه شهید چمران اهواز، ایران اسفندیار فاتح دانشیار گروه مهندسی تولید و ژنتیک گیاهی، دانشگاه شهید چمران اهواز، ایران 0000-0002-5126-786X امیر آینه بند استاد گروه مهندسی تولید و ژنتیک گیاهی، دانشگاه شهید چمران اهواز، ایران 0000-0002-9144-455X Journal Article 2023 02 28 In order to study the effect of planting pattern on yield and benefit indices of sesame, mung bean, and cowpea intercropping, an experiment was conducted on the Research Farm of Production Engineering and Plant Genetic Department at Shahid chamran University of Ahvaz in 2017. This experiment was conducted as a completely randomized block design with three replications. This treatments included different plant patterns in 15 levels: Sesame sole cropping, mung bean sole cropping, cowpea sole cropping, triple intercropping ratios: 1-2-2 (1mung bean, 2sesame, and 2cowpea), 2-1-2, 1-3-1, 2-2-1, 2-3-2 and dual intercropping ratios: 3sesame-3mung bean, 3sesame-3cowpea, 3mung bean-3cowpea, 2sesame-4cowpea, 2sesame-4mung bean, 4sesame-2cowpea, 4sesame-2mung bean. The results of this study showed that the higher total LER (1.56) was found at 3mung bean-3cowpea. In addition, based on the results of this research the intercropping planting patterns include 4sesame-2mung bean (1.21), 2mung bean-3sesame-2cowepea (1.19), 2sesame-4mung bean (1.18), and 2sesame-4cowpea (1.09) had total LER more than unity (1.0). Among the planting patterns, sesame had the highest aggressive degree (1.03), the highest relative crowding coefficient (4.64), and the highest relative intensity of competition (10.82) in the 2mung bean-3sesame-2cowepea, which indicate the superiority of sesame than two other studied plants in this planting pattern. Moreover, the results of this research showed that the two plant intercropping patterns of 3mung bean-3cowpea and 4sesame-2cowpea were significantly superior compared to the sole cropping and three plants intercropping patterns in terms of yield indices. In general, based on the results of this research, it was observed that the simultaneous intercropping of sesame with mung bean or cowpea as an example of sustainable system in agriculture that pursues goals such as creating ecological balance, more exploitation of resources, quantitative and qualitative increase in yield, and it was significantly superior to other cultivation patterns. This can be due to the positive effect of these plants together, especially in connection with the power of nitrogen fixation by legumes. به ­منظور مطالعه ­ی تاثیر الگوی کشت بر عملکرد و شاخص ­های سودمندی کنجد، ماش، و لوبیا چشم ­بلبلی در کشت مخلوط، آزمایشی در سال زراعی 97-1396 در مزرعه تحقیقاتی گروه مهندسی تولید و ژنتیک گیاهی دانشگاه شهید چمران اهواز اجرا شد. این آزمایش به صورت طرح بلوک­های کامل تصادفی با سه تکرار اجرا شد. تیمارها شامل الگوهای مختلف کشت در 15 سطح شامل تک­ کشتی کنجد، تک کشتی ماش، تک ­کشتی لوبیا چشم­ بلبلی، نسبت­ های مخلوط سه­ گانه: 1-2-2(1لوبیا، 2کنجد و 2ماش)، 2-1-2، 1-3-1 ،2-2-1 و2-3-2 و نسبت­های مخلوط دوگانه: 3کنجد-3لوبیا، 3کنجد-3ماش، 3لوبیا-3ماش، 2کنجد–4ماش، 2کنجد–4لوبیا، 4کنجد-2ماش و 4کنجد-2لوبیا، بود. نتایج این پژوهش نشان داد که نسبت برابری کلی زمین در الگوی کشت مخلوط 3ماش-3لوبیا با میانگین 56/1 بیشترین میزان را داشت. الگوهای کشت 4کنجد-2لوبیا (با میانگین 1/21)، 2لوبیا-3کنجد-2ماش (با میانگین 1/19)، 2کنجد-4 لوبیا (با میانگین 1/18) و 2کنجد-4ماش (با میانگین 1/09) دارای نسبت برابری کلی بیشتر از یک بودند. در بین الگوهای کشت، کنجد در الگوی 2لوبیا-3کنجد-2ماش دارای بیشترین درجه تهاجمی (با میانگین 1/03)، ضریب ازدحام نسبی (با میانگین 4/64) و بیشترین شدت نسبی رقابت (با میانگین 10/82) را داشت که حاکی از برتری کنجد در این الگوی کشت نسبت به دو گیاه دیگر یعنی ماش سبز و لوبیا چشم‌بلبلی بود. همچنین نتایج این پژوهش نشان داد که الگوهای کشت دوگانه 3ماش-3لوبیا و 4کنجد-2لوبیا به­ جهت شاخص‌های عملکردی دارای برتری معنی‌داری نسبت به الگوهای تک­ کشتی و کشت مخلوط چندگانه بودند. به ­طور کلی براساس نتایج این پژوهش مشاهده شد که کشت مخلوط توام کنجد با ماش و یا لوبیا به­ عنوان نمونه‌ای از نظام‌های پایدار در کشاورزی که اهدافی نظیر ایجاد تعادل اکولوژیک، بهره­‌برداری بیش‌تر از منابع، افزایش کمی و کیفی عملکرد را دنبال می‌کند، نسبت به سایر الگوهای کشت برتری قابل توجهی را داشت که این امر می‌تواند به­ علت تأثیر مثبت این گیاهان در کنار یکدیگر در یک قطعه زمین به­ ویژه در ارتباط با قدرت تثبیت­ کنندگی نیتروژن توسط لگوم‌ها باشد. https://ijfcs.ut.ac.ir/article_93817_f480a0c83e4d41b1bf4530ab0f10da1d.pdf

مؤسسه انتشارات دانشگاه تهران علوم گیاهان زراعی ایران 2008-4811 54 3 2023 09 23 Evaluation of Seed Yield Stability of Groundnut Genotypes by Multi-Characteristic Selection Indicators ارزیابی پایداری عملکرد دانه ژنوتیپ‌های بادام‌زمینی با استفاده از شاخص‌های انتخاب چند متغیره 191 205 93818 10.22059/ijfcs.2023.289979.654989 FA فاروق فداکار ناورود گروه تولید و ژنتیک گیاهی، دانشکده کشاورزی و منابع طبیعی، دانشگاه محقق اردبیلی، اردبیل، ایران رسول اصغری زکریا گروه تولید و ژنتیک گیاهی، دانشکده کشاورزی و منابع طبیعی، دانشگاه محقق اردبیلی، اردبیل، ایران 0000-0002-1613-4455 معرفت مصطفوی راد بخش تحقیقات علوم زراعی و باغی. مرکز تحقیقات و آموزش کشاورزی و منابع طبیعی گیلان. سازمان تحقیقات، آموزش و ترویج کشاورزی، رشت، ایران 0000-0003-0148-2374 ناصر زارع گروه تولید و ژنتیک گیاهی، دانشکده کشاورزی و منابع طبیعی، دانشگاه محقق اردبیلی، اردبیل، ایران 0000-0002-6558-3273 مینا مقدس زاده اهرابی گروه زیست شناسی سلولی و مولکولی، دانشکده زیست شناسی، موسسه آموزش عالی میزان تبریز، تبریز، ایران 0009-0006-7850-9706 Journal Article 2023 03 12 This research was done to study the grain yield stability of 11 groundnut genotypes based on a randomized complete blocks design with three replications at three different research stations in Guilan province, Iran, during two growing seasons of 2020 and 2021. The combined analysis of variance indicated that the main effects of genotype (G), environment (E), and their interactions (G×E) were highly significant (<em>p</em><0.01). The principal component analysis (PCA) based on the rank correlation matrix indicated that the first two PCAs explained 76.6% of the variance of the original variables. Based on the biplot analysis, the non-parametric stability statistics were classified into four groups. The clustering of the genotypes according to the mean yield and non-parametric stability statistics showed four main clusters. The ideal genotype selection indicator (IGSI) results, calculated based on all non-parametric methods, indicated that the genotypes 178, 128, 201, 176, and 115 having the maximum IGSI values, were the most stable genotypes. In addition, according to the multi-trait genotype-ideotype index (MGIDI), genotypes 178 and 176 were introduced as the most stable genotypes, and the 115, 201, and 128 genotypes followed the next. این تحقیق به­ منظور بررسی پایداری عملکرد دانه 11 ژنوتیپ بادام ­زمینی در قالب طرح بلوک­های کامل تصادفی با سه تکرار در سه ایستگاه تحقیقاتی مختلف در استان گیلان، ایران، طی دو فصل زراعی 1398 و 1399 انجام شد. تجزیه واریانس مرکب نشان داد که اثرات اصلی ژنوتیپ (G)، محیط (E) و اثرات متقابل آنها (G×E) بسیار معنی­ دار (01/0<em>p</em><) بود. تجزیه به مؤلفه­ های اصلی (PCA) بر اساس ماتریس همبستگی رتبه ­ای نشان داد که دو PCA اول 6/76 درصد از واریانس متغیرهای اصلی را توجیه می­کنند. بر اساس تحلیل بای­پلات، آماره ­های پایداری ناپارامتری در چهار گروه طبقه­ بندی شدند. خوشه­ بندی ژنوتیپ­ ها بر اساس میانگین عملکرد و آماره ­های پایداری ناپارامتری، چهار گروه اصلی را نشان داد. نتایج حاصل از شاخص انتخاب ژنوتیپ ایده‌آل (IGSI) که با­استفاده­از تمامی آماره ­های پایداری ناپارامتری محاسبه شد، نشان داد که ژنوتیپ‌های 178، 128، 201، 176، و 115 با داشتن حداکثر مقدار IGSI، پایدارترین ژنوتیپ‌ها بودند. همچنین با­توجه­ به شاخص فاصله چندمتغیره از ژنوتیپ ایده‌آل (MGIDI)، ژنوتیپ‌های 178 و 176 به‌عنوان پایدارترین ژنوتیپ‌ها و ژنوتیپ‌های 115، 201 و 128 در رتبه­ های بعدی قرار گرفتند. https://ijfcs.ut.ac.ir/article_93818_30d633f44caa12247121ebcbaa63b6ee.pdf

مؤسسه انتشارات دانشگاه تهران علوم گیاهان زراعی ایران 2008-4811 54 3 2023 09 23 Preparation and Evaluation of Test Cross Hybrids Resistant to Rhizomania and Cyst Nematode Based on New Single Crosses in Sugar Beet تهیه و ارزیابی هیبریدهای تست کراس‎ مقاوم به ریزومانیا و نماتد مولد سیست بر پایه سینگل-کراس‌های جدید در چغندر قند 207 222 93824 10.22059/ijfcs.2023.358007.654998 FA محسن بذرافشان استادیار بخش تحقیقات چغندرقند مرکز تحقیقات و آموزش کشاورزی و منابع طبیعی استان فارس سازمان تحقیقات، آموزش و ترویج کشاورزی، شیراز، ایران 0000-0001-9865-3656 حمزه حمزه بخش تحقیقات چغندرقند، مرکز تحقیقات کشاورزی و منابع طبیعی همدان، سازمان تحقیقات آموزش و ترویج کشاورزی، همدان، ایران 0000-0002-0134-0029 علی جلیلیان دانشیار، بخش تحقیقات چغندرقند مرکز تحقیقات و آموزش کشاورزی و منابع طبیعی استان فارس سازمان تحقیقات، آموزش و ترویج کشاورزی، کرمانشاه، ایران 0000-0001-5508-457X جمشید سلطانی ایدلیکی استادیار، بخش تحقیقات چغندرقند مرکز تحقیقات و آموزش کشاورزی و منابع طبیعی استان خراسان رضوی سازمان تحقیقات، آموزش و ترویج کشاورزی، ایران 0000-0002-8374-873X حیدر عزیزی استادیار، بخش تحقیقات چغندرقند مرکز تحقیقات و آموزش کشاورزی و منابع طبیعی استان آذربایجان غربی سازمان تحقیقات، آموزش و ترویج کشاورزی، ایران 0009-0005-5493-0144 محمد رضا فتحی مربی، بخش تحقیقات چغندرقند مرکز تحقیقات و آموزش کشاورزی و منابع طبیعی استان البرز سازمان تحقیقات، آموزش و ترویج کشاورزی، کرج، ایران 0000-0002-5277-2366 Journal Article 2023 04 24 To prepare and evaluate test cross hybrids resistant to rhizomania and cyst nematode based on new single crosses, 48 test cross hybrids produced were evaluated in 2021 in the augmentation design along with Iranian and commercial hybrid varieties in six regions )Karaj, Mashhad, Shiraz, Kermanshah, Miandoab, and Hamadan(. Genotypes mean comparison showed that BTS2015N had the highest root yield in Karaj, Mashhad, Shiraz, Kermanshah, and Hamadan and an average of six locations with an average of 133.97, 114.45, 77.14, 102.80, 97.08, and 104.91 t/ha, respectively. The Wawilow cultivar also had the highest sugar content in Karaj, Mashhad, Shiraz, and Kermanshah and an average of six locations with an average of 17.61, 18.31, 24.06, 19.57, and 18.62 percent, respectively. In addition, in a total of six locations, there was no significant difference among hybrids 39, 40, 31, and 35 in terms of root yield and hybrids 24 and 47 in terms of sugar content with the external control cultivar BTS2015N. In this study, new hybrids 40, 38, 23, Nika, and Bifort cultivars have the lowest ASV values with 0.062, 0.117, 0.154, 0.245, and 0.256, respectively, were considered stable genotypes in terms of root yield. Also, based on the results of the GGE biplot method, the new hybrids 13, 24, 32, 23 had the highest general stability. In this study, the BTS2015N cultivar for the environments of Karaj, Kermanshah, Shiraz, and Hamadan and the Annamira KWS cultivar for the Miandoab environment showed high specific adaptability.  با هدف تهیه و ارزیابی دورگ‌های تست کراس‎ مقاوم به ریزومانیا و نماتد مولد سیست بر پایه سینگل­کراس‌های جدید بذر تولیدی 48 هیبرید تست­کراس در سال 1400 در قالب طرح آگمنت به­همراه ارقام شاهد مقاوم داخلی و خارجی در شش منطقه کرج، مشهد، شیراز، کرمانشاه، میاندوآب، و همدان ارزیابی شدند. نتایج مقایسه میانگین ژنوتیپ‌ها نشان داد رقم BTS2015N به­ترتیب با میانگین 97/133، 45/114، 14/77، 80/102، 08/97 و 91/104 تن در هکتار بالاترین عملکرد ریشه را در محیط‌های کرج، مشهد، شیراز، کرمانشاه، همدان، و مجموع شش مکان به­خود اختصاص داد. رقم Wawilow نیز به­ترتیب با میانگین 61/17، 31/18، 06/24، 57/19 و 62/18 درصد بالاترین عیار قند را در محیط‌های کرج، مشهد، شیراز و کرمانشاه و مجموع شش مکان به­خود اختصاص داد. در مجموع شش مکان بین هیبریدهای 39، 40، 31 و 35 از نظر عملکرد ریشه و هیبریدهای 24 و 47 از لحاظ عیار قند با رقم شاهد خارجی BTS2015N اختلاف معنی­داری مشاهده نشد. در این مطالعه هیبریدهای جدید 40، 38، 23، ارقام Nika و Bifort به­ترتیب با 062/0، 117/0، 154/0، 245/0 و 256/0 کمترین مقادیر شاخص پایداری امی (ASV) را به­خود اختصاص داده و ژنوتیپ­های پایدار از نظر عملکرد ریشه محسوب شدند. همچنین بر اساس نتایج روش GGE بای­پلات هیبریدهای جدید شماره 13، 24، 32، 23 بالاترین پایداری عمومی را به­خود اختصاص دادند. همچنین رقم BTS2015N برای محیط­های کرج، کرمانشاه، شیراز و همدان و رقم Annamira KWS برای محیط میاندوآب سازگاری خصوصی بالایی نشان دادند.  https://ijfcs.ut.ac.ir/article_93824_3ff92975ec58fc21611d0480f4205633.pdf