مؤسسه انتشارات دانشگاه تهران علوم گیاهان زراعی ایران 2008-4811 53 3 2022 09 23 Yield response of low and high-yielding rice varieties to nutrition management improvement بررسی پاسخ عملکرد ارقام برنج کم محصول و پر محصول به بهبود مدیریت تغذیه 107 119 89848 10.22059/ijfcs.2021.326551.654839 FA سید فرهاد صابرعلی استادیار گروه علوم و مهندسی باغبانی، مجتمع آموزش عالی تربت جام 0000-0002-1868-1313 عبدالله درزی نفت‌چالی دانشیار گروه مهندسی آب دانشگاه علوم کشاورزی و منابع طبیعی ساری شایگان ادیبی کارشناس ارشد، دفتر امور غلات و محصولات اساسی وزارت جهاد کشاورزی فرامک عزیز کریمی کارشناس ارشد، دفتر امور غلات و محصولات اساسی وزارت جهاد کشاورزی Journal Article 2021 07 06 Fertilizer management is one of the most important managements to improve production and also minimize its harmful effects on the environment. The aim of this study was to investigate the effect of optimal and conventional application of nitrogen (N), phosphorus (P) and potassium (K) on the yield of low (Deylamani and Hashemi) and high (Fajr and Shirodi) yielding rice varieties. The experiment was conducted as a split plot in a randomized complete block design with three replications at the research farms of Agricultural Sciences and Natural Resources of the University of Sari in 2019. In the absence of any of N, K and P fertilizers, the yield of Shiroodi cultivar was 5458, 8399 and 9926 kg ha^-1, respectively, and yield of Fajr cultivar was 4894, 7364 and 8903 kg ha^-1, respectively. In low-yielding cultivars and in the absence of any of N, K and P fertilizers, yield in Hashemi cultivar was 2969, 5134 and 4925 kg ha^-1, respectively, and yield in Deylamani cultivar was 3028, 5408 and 5384 kg ha^-1, respectively. Optimal application of N, P and K fertilizers caused a significant increase in Shiroodi, Fajr, Hashemi Tarom and local Tarom cultivars (82, 65, 55 and 34% of yield, respectively), compared to the current application of these three nutrients. The results showed that suboptimal application of nitrogen, phosphorus and potassium fertilizers is a main limiting factor in rice production, and improving the amount and split application of these fertilizers simultaneously can increase yield by 59% compared to their current application in the region. <strong>مدیریت کودی، از جنبه‌های مهم مدیریتی جهت ارتقای تولید و همچنین به حداقل رساندن اثرات مضر کودها بر محیط زیست می­باشد. این پژوهش با هدف بررسی تاثیر مصرف بهینه و رایج نیتروژن، فسفر و پتاسیم بر عملکرد ارقام کم محصول (دیلمانی و هاشمی) و پرمحصول (فجر و شیرودی) برنج انجام شد. آزمایش به‌صورت کرت</strong><strong>­</strong><strong>های خرد شده و در قالب طرح بلوک</strong><strong>­</strong><strong>های کامل تصادفی با سه تکرار، در مزرعه­ پژوهشی دانشگاه علوم کشاورزی و منابع طبیعی ساری در سال 1398 انجام شد. عملکرد رقم شیرودی در صورت عدم مصرف هر یک از کودهای نیتروژن، پتاسیم و فسفر، به</strong><strong>­</strong><strong>ترتیب 5458، 8399 و 9926 و رقم فجر در شرایط مشابه، به‌­ترتیب 4894، 7364 و 8903 کیلوگرم در هکتار بود. در ارقام کم محصول نیز در صورت عدم مصرف هر یک از کودهای نیتروژن، پتاسیم و فسفر، عملکرد رقم هاشمی به</strong><strong>­</strong><strong>ترتیب 2969، 5134 و 4925 و رقم دیلمانی به</strong><strong>­</strong><strong>ترتیب 3028، 5408 و 5384 کیلوگرم در هکتار بود. مصرف بهینه کودهای نیتروژن، فسفر و پتاسیم در مقایسه با مصرف رایج این سه عنصر نیز به</strong><strong>­</strong><strong>ترتیب سبب افزایش معنی</strong><strong>­</strong><strong>دار 82، 65، 55 و 34 درصدی عملکرد شلتوک به‌ترتیب در ارقام شیرودی، فجر، هاشمی و دیلمانی شد. به‌طورکلی نتایج نشان داد که از جمله عوامل اصلی محدود کننده تولید برنج، عدم مصرف بهینه کودهای نیتروژن، فسفر و پتاسیم است و بهبود مقدار مصرف و تعداد دفعات تقسیط این کودها، به‌طور همزمان در مقایسه با نحوه مصرف رایج آن‌ها در منطقه می­تواند عملکرد را به‌طور متوسط،  59 درصد افزایش دهد </strong> https://ijfcs.ut.ac.ir/article_89848_6f3505772386d745318d6d2b6eca9a44.pdf