مؤسسه انتشارات دانشگاه تهران علوم گیاهان زراعی ایران 2008-4811 52 2 2021 06 22 Effect of water deficit stress and bio and non -bio-fertilizers on flowering branches yield, photosynthetic pigments and concentration of macro elements in thyme (Thymus vulgaris L.) تاثیر تنش کم‌آبی و کودهای زیستی و غیر‌زیستی بر عملکرد سرشاخه‌های گلدار، رنگدانه‌های فتوسنتزی و غلظت عناصر پر‌مصرف ‌گیاه در آویشن زراعی (Thymus vulgaris L.) 157 172 83816 10.22059/ijfcs.2020.293187.654660 FA فریده گشسبی دانشجو گروه زراعت و اصلاح نباتات، دانشگاه صنعتی شاهرود مصطفی حیدری دانشیار گروه زراعت و اصلاح نباتات، دانشگاه صنعتی شاهرود سید کاظم صباغ گروه زیست شناسی دانشگاه یزد حسن مکاریان دانشیار گروه زراعت و اصلاح نباتات، دانشگاه صنعتی شاهرود Journal Article 2019 12 13 To investigate the effects of water deficit stress and bio and non-bio fertilizers on <em>Thymus Vulgaris</em>, a split plot experiment was conducted based on randomized complete block design with three replications in 2017 in Asgarya agricultural field in Yazd. The treatments included water tension: W₁=7 (Control), W₂=12 and W₃=17 days irrigation intervals as the main factor and bio and non - bio fertilizers at five levels including B₁= control (without fertilizer), B₂= endo mycorrhiza (Glomus), B₃= Azospirillum bacteria, B₄= Pseudomonas bacteria and B₅= chemical fertilizer (NPK) a sub – factors. Results showed that the highest flowering branches yield, a, b, and total chlorophylls and nitrogen and phosphorus elements were observed in 17 days of irrigation (W₃). 12 days of irrigation treatment (W₂) showed the highest potassium element rate. The highest a, b and chlorophylls and nitrogen were observed in Azospirillum treatment (B₃). The highest total chlorophyll, phosphorus element, carotenoids and flavonoids were observed in Pseudomonas treatment (B₄); the highest potassium element rate were obtained in mycorrhiza treatment (B₂); the highest flowering branches yield were observed in NPK treatment (B₅) and control (B₁) treatment resulted in the highest anthocyanin <strong>به‌منظور بررسی اثر تنش کم­آبی و کودهای زیستی و غیرزیستی بر گیاه دارویی آویشن زراعی، آزمایشات مزرعه‌ای  در فروردین تا تیرماه سال 1396 انجام شد. تیمارهای آزمایشی شامل تنش کم­آبی در سه سطح هفت</strong><strong>W₁=</strong><strong> (شاهد)، 12</strong><strong>W₂=</strong><strong> و 17</strong><strong>W₃=</strong><strong> روز دور آبیاری به عنوان عامل اصلی و کودهای زیستی و غیر زیستی در پنج سطح تیمار شاهد (بدون مصرف کود)</strong><strong>B₁=</strong><strong>، قارچ اندومایکوریزا از جنس </strong><strong><em>Glomus</em></strong><strong><em>­</em></strong><strong>B₂=</strong><strong>، باکتری­های آزوسپپریلوم</strong><strong>B₃=</strong><strong>، سودوموناس</strong><strong>B₄=</strong><strong> و کود شیمیایی </strong><strong>NPK</strong><strong> </strong><strong>B₅=</strong><strong> به عنوان عامل فرعی در نظر گرفته شدند. نتایج نشان داد که برهمکنش تیمار تنش کم­آبی و کودهای زیستی و غیر زیستی بر عملکرد سرشاخه­های گلدار، میزان کلروفیل </strong><strong>a</strong><strong>،</strong><strong>b </strong><strong> و کل،</strong><strong> </strong><strong>درصد عناصر نیتروژن و فسفر و میزان آنتوسیانین در سطح احتمال یک درصد معنی‌دار بود. بیشترین میزان کلروفیل </strong><strong>a</strong><strong>، </strong><strong>b</strong><strong> و درصد ­عنصر نیتروژن برگ گیاه در دور آبیاری شاهد (هفت روز آبیاری، </strong><strong>W₁</strong><strong>) و تیمار کودی آزوسپیریلوم (به‌ترتیب 85/4 میلی­گرم برکیلوگرم وزن تر برگ، 83/1 میلی­گرم برکیلوگرم وزن تر برگ و 61/1 درصد)، بیشترین میزان کلروفیل­ کل و درصد عنصر فسفر برگ گیاه در دور آبیاری شاهد (هفت روز آبیاری، </strong><strong>W₁</strong><strong>) و تیمار کودی سودوموناس (به‌ترتیب 58/6 میلی­گرم برکیلوگرم وزن تر برگ و 94/3 درصد)، بیشترین عملکرد سرشاخه‌های گلدار در دور آبیاری شاهد (هفت روز آبیاری، </strong><strong>W₁</strong><strong>) و تیمار کودی </strong><strong>NPK</strong><strong> (2/30 کیلوگرم برهکتار)، بیشترین میزان آنتوسیانین در دور آبیاری شدید (17 روز آبیاری، </strong><strong>W₃</strong><strong>) و تیمار کودی شاهد </strong><strong>(B1)</strong><strong> (157/0 میلی­گرم برکیلوگرم وزن تر برگ) مشاهده شد. اثر تنش کم­آبی و کود‌های زیستی و غیر­زیستی به تنهایی بر میزان کاروتنوئید و فلاونوئید در سطح احتمال یک درصد معنی‌دار شد، اما تنها تأثیر معنی‌دار فاکتور کود­دهی بر درصد عنصر پتاسیم در سطح احتمال یک درصد مشاهده شد. بیشترین میزان کاروتنوئید و فلاونوئید در تیمار تنش کم آبی شدید­ (17 روز آبیاری، </strong><strong>W₃</strong><strong>) (به‌ترتیب 37/0 میلی­گرم برکیلوگرم وزن تر برگ و 67/1 درصد) مشاهده شد. بیشترین میزان کاروتنوئید و فلاونوئید در تیمار کودی سودوموناس (</strong><strong>B₃</strong><strong>) (به‌ترتیب 37/0 میلی­گرم برکیلوگرم وزن تر برگ و 85/1 درصد) و بیشترین درصد عنصر پتاسیم برگ گیاه در تیمار کودی مایکوریزا (</strong><strong>B₂</strong><strong>) (22/17 درصد) مشاهده شد</strong><strong>.</strong><strong> به­طورکلی می توان بیان کرد که در شرایط تنش </strong><strong>کم</strong><strong>­</strong><strong>آبی، استفاده از کودهای زیستی به</strong><strong>­</strong><strong>ویژه آزوسپیریلوم و سودوموناس تاحدی می‌تواند از بروز اثرات سوء در این گیاه بکاهد. </strong> https://ijfcs.ut.ac.ir/article_83816_8522523a666041a7b99c1ced839a8ae5.pdf