مؤسسه انتشارات دانشگاه تهران علوم گیاهان زراعی ایران 2008-4811 52 2 2021 06 22 Genetic Analysis for take-all (Gaeumannomyces graminis var. tritici) disease resistance in bread wheat (Triticum aestivum L.) using diallel cross بررسی ژنتیکی صفت مقاومت به بیماری پاخوره (Gaeumannomyces graminis var. tritici) جدایهT-41 در گندم نان ((Triticum aestivum L. با استفاده از روش تلاقی دای‌آلل 215 228 83457 10.22059/ijfcs.2020.289229.654642 FA حسین دشتی استاد گروه ژنتیک و تولید گیاهی، دانشگاه ولی عصر (عج) رفسنجان اسما افتخاری دانشجوی کارشناسی ارشد گروه ژنتیک و تولید گیاهی، دانشگاه ولی عصر (عج) رفسنجان روح الله صابری دانشیار گروه گیاه‌پزشکی، دانشگاه ولی عصر (عج) رفسنجان علی اکبر محمدی استادیار گروه ژنتیک و تولید گیاهی، دانشگاه ولی عصر (عج) رفسنجان مژگان قلی زاده وزوانی دانشجوی دکتری گروه گیاه‌پزشکی، دانشگاه ولی عصر (عج) رفسنجان محمدرضا بی همتا استاد گروه زراعت و اصلاح نباتات، پردیس کشاورزی و منابع طبیعی دانشگاه تهران Journal Article 2019 10 09 To achieve favorable outcomes in breeding programs, selection of parents based on General Combining Ability (GCA) and Specific Combining Ability (SCA) is so important. In order to study the genetic parameters, general and specific combining abilities and the type of disease resistance genes action against take-all disease in bread wheat, 6 wheat genotypes (729, 1622, 2109, 1528, 1546 and 1526) were crossed in one-way diallel cross. Seeds of F1 generations (F1s) and parents were planted in the research greenhouse of Vali-e-Asr University of Rafsanjan, Iran and take-all disease tolerance, stem and root dry weights, tiller number and elements such as manganese (Mn), zink (Zn), potassium (K) and iron (Fe) concentrations in plant tissue were measured. The results of Griffing analysis showed that general and specific combining abilities were significant for all traits except tiller number and K element. In terms of Take-all disease resistance, the best general combiners were 1622 and 729 genotypes, respectively. The best resistant hybrids were 2109×1546, 546×1528 and 1622×1526 that had the highest specific combining ability. Evaluation of genetic parameters by Hayman method for disease index and disease score confirmed the results of Griffing analysis and showed that the dominance and over dominance of gene actions had the greatest importance in genetic control of the resistance to take-all disease (T-41 isolation). Finally, due to low narrow sense heritability and low genetic ratio in resistance to take-all disease, it can be concluded that selection for resistance to take-all disease does not respond well in early generations, so selection after purity, that done by bulk, single-seed descent and double haploid methods can be effective in wheat breeding. <strong>در برنامه های اصلاحی، انتخاب والدین براساس قدرت ترکیب پذیری عمومی و خصوصی جهت دستیابی به نتایج مطلوب از اهمیت زیادی برخوردار است. به منظور بررسی خصوصیات ژنتیکی، قابلیت ترکیب پذیری عمومی، خصوصی و نحوه عمل ژن های مقاوم به بیماری پاخوره در گندم نان، شش ژنوتیپ با شماره­های 729، 1622، 2109، 1528، 1546، 1526 به صورت دای</strong><strong> </strong><strong>آلل یکطرفه تلاقی داده شدند. بذرهای حاصل از تلاقی ها</strong><strong> (F1) </strong><strong>و والدین در گلخانه دانشگاه ولی عصر رفسنجان کشت گردیدند و صفات میزان مقاومت به بیماری پاخوره، وزن خشک ساقه و ریشه، تعداد پنجه و عناصر</strong><strong> </strong><strong>منگنز (</strong><strong>Mn</strong><strong>)، روی (</strong><strong>Zn</strong><strong>)، پتاسیم (</strong><strong>K</strong><strong>) و آهن (</strong><strong>Fe</strong><strong>)</strong><strong> </strong><strong>در بافت گیاه اندازه گیری شد . نتایج تجزیه به روش گریفینگ نشان داد که ترکیب پذیری عمومی و خصوصی برای کلیه صفات بجز تعداد پنجه و </strong><strong>K</strong><strong> معنی دار بود. بهترین ترکیب شونده عمومی از لحاظ مقاومت به پاخوره، والدهای 1622 و 729 شناخته شدند و بهترین هیبریدها از لحاظ مقاومت به پاخوره، هیبریدهای 1546 × 2109 و 1528 × 1546 و 1526 × 1622 بودند که بیشترین ترکیب پذیری خصوصی را داشتند. بررسی پارامترهای ژنتیکی هیمن برای صفات نمره بیماری و شدت بیماری، ضمن تایید نتایج تجزیه گریفینگ نشان داد که عمل غالبیت و فوق غالبیت ژن ها درکنترل ژنتیکی این صفات بیشترین اهمیت را دارند . در نهایت با توجه به وراثت پذیری خصوصی و نسبت ژنتیکی (بیکر) پایین در صفت مقاومت به بیماری پاخوره میتوان گفت که بهنژادی این صفات در نسل های اولیه، پاسخ مناسبی نمیدهد و گزینش پس از رسیدن به خلوص میتواند موثر باشد که میتوان از روش های بالک، بالک تک بذر و دابل هاپلوئیدی در بهنژادی گندم استفاده نمود.</strong> https://ijfcs.ut.ac.ir/article_83457_f0adb0f0472c42562957c0429011fa44.pdf