مؤسسه انتشارات دانشگاه تهران علوم گیاهان زراعی ایران 2008-4811 49 2 2018 07 23 Screening of Rapeseed (Brassiac napus L.) Genotypes for Tolerance to Terminal Heat Stress by Plastic Greenhouse شناسایی واریته های کلزای مقاوم به تنش گرمای آخر فصل به روش گلخانه پلاستیکی 161 170 67717 10.22059/ijfcs.2017.232425.654311 FA ولی اله محمدی عضو هیات علمی حجت فتحی هفشجانی دانشجو رضا معالی امیری پردیس کشاورزی هوشنگ علیزاده عضو هیئت علمی 0000-0001-8138-0786 Journal Article 2017 05 02 Screening of Rapeseed (Brassiac napus L.) Genotypes for Tolerance to Terminal Heat Stress by Plastic Greenhouse<br /> <br /> Abstract<br /> <br /> The majority of rapeseed in Iran is produced in South hot-dry and North hot-humid regions making it necessary to improve heat resistant cultivars. In order to identify heat tolerant and susceptible cultivars, nine spring varieties of rapeseed including commercial cultivars and promising lines, were evaluated under normal and heat stress conditions in research field of the University of Tehran in two sets of randomized complete blocks with three replications for two years during 2015-2016. Heat stress applied by a plastic greenhouse at flowering stage equipped with electric heater. The temperature exceeding 25.1- 39.40C inside the plastic sheet, remarkably different temperature with the open field, significant yield loss of the varieties under stressed condition in both years, illustrated that plastic greenhouse could be effectively used for applying heat stress. Based on grain yield in normal and heat-stressed conditions and tolerance indices, Roodi22, Dalgan and Mahtab were semi-tolerant while Safi5 and DH13 were shown to be the most tolerant and susceptible varieties which might be considered in production and also breeding programs. <br /> <br /> Keywords: Heat stress, Index tolerance, Plastic greenhouse, Rapeseed شناسایی واریته‌های کلزای مقاوم به تنش گرمای آخر فصل به روش گلخانه پلاستیکی<br /> <br /> چکیده<br /> بخش اعظم تولید کلزای کشور در مناطق گرم و خشک جنوب و گرم و مرطوب شمال صورت می‌گیرد و همین امر بهنژادی برای مقاومت به تنش گرما را ضروری می‌نماید. به منظور شناسایی ارقام مقاوم و حساس به گرما نه واریته بهاره کلزا شامل ارقام زراعی و لاین‌های امیدبخش در قالب دو طرح بلوک‌های کامل تصادفی با سه تکرار در دو آزمایش تحت شرایط دمای طبیعی و تنش گرما در مزرعه پژوهشی گروه زراعت و اصلاح نباتات دانشگاه تهران (واقع درکرج) طی دو سال 1395-1393 مورد ارزیابی قرار گرفتند. تنش گرما با ایجاد گلخانه پلاستیکی در مرحله گلدهی و نصب بخاری برقی اعمال شد. دمای بالای 4/39 –1/25 درجه سانتی‌گراد در داخل گلخانه پلاستیکی، تفاوت قابل توجه آن با دمای طبیعی مزرعه و کاهش معنی‌دار عملکرد دانه واریته‌ها تحت این شرایط در هر دو سال آزمایش نشان داد که روش گلخانه پلاستیکی می‌تواند به طور موثری برای اعمال تنش گرما به کار گرفته شود. واریته‌های رودی22، دلگان و مهتاب واریته‌های نسبتاً متحمل بودند. واریته صفی5 با احراز رتبه اول عملکرد در هر دو شرایط تنش و بدون تنش و با در نظر گرفتن شاخص‌های تحمل، متحمل ترین واریته و دی‌اچ13 حساس‌ترین واریته به تنش گرما بودند که می‌توانند در برنامه‌ریزی توسعه کشت کلزا و همین‌ طور برنامه‌های بهنژادی مورد استفاده قرار گیرند. <br /> واژه‌های کلیدی: تنش گرما، شاخص تحمل، کلزا، گلخانه پلاستیکی https://ijfcs.ut.ac.ir/article_67717_b1fa26bed7c9ee1a2dc41ee6f939d858.pdf