مؤسسه انتشارات دانشگاه تهران علوم گیاهان زراعی ایران 2008-4811 46 2 2015 06 22 Evaluation of different combinations of nitrogen and zinc on maize by Path analysis of yield and grain filling rate بررسی ترکیب های متفاوت نیتروژن و روی بر ذرت با استفاده از تجزیۀ علیّت عملکرد و سرعت پر شدن دانه 267 276 54878 10.22059/ijfcs.2015.54878 FA لیلا شافع دانش‌آموختۀ کارشناسی ارشد، بخش زراعت و اصلاح نباتات، دانشگاه شهید باهنر کرمان مهری صفاری دانشیار بخش زراعت و اصلاح نباتات، دانشگاه شهید باهنر کرمان Journal Article 2014 06 03 This research was conducted to evaluate the effect of different nitrogen and zinc combination on grain yield and its component in maize by path analysis. This experiment was carried out through split plot based on RCBD, varieties as main plot and fertilizers as sub plot, with three replication at Badjgah (experimental farm of Shiraz University). Nitrogen fertilizer in (120,260 and 400 kg/ha) and Zinc fertilizer in (0, 15 and 30 kg/ha) were applied in soil. According to the path analysis, 1000 grain weight showed the highest direct and indirect effects on grain yield (0.96).Also, the number of row was positive and significant .While the number of grain per row was negative. Therefore as breeding point, the weight of 1000grain has the highest potential for increasing the yield, Means it can be significant under the effect of Nitrogen and Zinc. Grain filling rate due to its effective role on grain yield can be good criteria for assessing of produced grain yield in different genotypes. Based on the obtained results, intermediate mature hybrid 540 has the better grain filling rate comparing to 704,Meanwhile, grain filling rate at 120  kg/ha urea and 15 kg/ha zinc sulphate gave the highest rate, as 3.19 gr/m²per day. According to the experiment and assessment of grain filling rate and using path analysis, it is clear that different combinations of nitrogen and zinc had a positive effects on grain yield and it is projected to evaluate more related researches in future.     این پژوهش به‌منظور ارزیابی روند اثرپذیری عملکرد دانه از اجزای آن، با ترکیب­های متفاوت نیتروژن و روی، از طریق تجزیۀ علیّت و ارزیابی روند سرعت پر شدن دانه در گیاه ذرت انجام ‌شد و آزمایش به صورت فاکتوریل اسپلیت‌پلات و در قالب بلوک کامل تصادفی با سه تکرار، در مزرعۀ تحقیقاتی دانشکدۀ کشاورزی دانشگاه شیراز، اجرا شد. ارقام مورد استفاده، شامل دورگ (هیبریدهای) 704 دیررس و 540 متوسط­رس، در کرت­های اصلی کاشته‌شده و کودهای نیتروژن و روی در کرت­های فرعی اعمال شدند. براساس نتایج تجزیۀ علیّت در ترکیب­های تیماری دارای بیشینۀ عملکرد دانه، در تیمار اول، 120کیلوگرم‌ در هکتار نیتروژن و 15کیلوگرم‌ در هکتار روی، وزن هزاردانه بیشترین تأثیر مستقیم و مثبت را بر عملکرد دانه داشت (96/0). همچنین در دو تیمار دیگر، 400کیلوگرم ‌در هکتار نیتروژن بدون روی و260کیلوگرم‌ در هکتار نیتروژن و 30کیلوگرم‌ در هکتار روی، تأثیر شمار ردیف دانه بر عملکرد بالاترین تأثیر را داشت (003/1) و (341/0) که درنتیجه بالاترین تأثیرپذیری را از تیمارهای کودی نیتروژن و روی داشته­اند. افزون ‌بر این از بین ترکیب‌های مختلف کودی، تیمار 120 کیلوگرم کود نیتروژن و 15 کیلوگرم کود روی درهکتار، بیشترین سرعت پر شدن دانه را به میزان 19/3 گرم در مترمربع در روز ایجاد کرد. به‌طورکلی در این پژوهش، اثرپذیری عملکرد دانۀ ذرت، از تیمارهای ترکیبی نیتروژن و روی، با ارزیابی تجزیۀ علیّت و بررسی سرعت پر شدن دانه­ها در سطح مزرعه به‌طور کامل مشهود بوده، که این آزمون می­تواند راهگشای دیگر تجزیه و تحلیل­های کارایی عناصر غذایی در کشتزارها در آینده باشد.    https://ijfcs.ut.ac.ir/article_54878_68e24b2b9e74fcd71129da636ea46eb6.pdf