مؤسسه انتشارات دانشگاه تهران علوم گیاهان زراعی ایران 2008-4811 57 2 2026 06 22 Comprehensive Evaluation of Agronomic Performance and Quality of Promising Durum Wheat Lines in Deployer Conditions of Dezful County ارزیابی جامع کیفیت صنعتی و عملکرد لاین‌های امیدبخش گندم دوروم در شرایط بهره‌برداران شهرستان دزفول 57 67 107280 10.22059/ijfcs.2025.406048.655168 FA رضا کشاورزنیا استادیار موسسه تحقیقات اصلاح و تهیه نهال و بذر، مرکز تحقیقات کشاورزی صفی آباد دزفول 0000-0002-4357-750X علی فیروزیان محقق بخش تحقیقات اصلاح و تهیه نهال و بذر، مرکز تحقیقات و آموزش کشاورزی و منابع طبیعی صفی آباد، سازمان تحقیقات، آموزش و ترویج کشاورزی، 0000-0002-4947-7454 Journal Article 2025 11 29 Durum wheat (Triticum turgidum subsp. durum), as the world's second most important wheat species, plays a vital role in global food security and the production of high-quality industrial products. This study aimed to comprehensively evaluate four promising durum wheat lines compared to the control cultivar, Tabban, under field conditions in Dezful County. The experiment was conducted during the 2023-2024 growing season in two regions of Dezful: Shamsabad and Safiabad. Agronomic traits, disease response, and various quality indices were assessed. The results revealed significant genetic diversity in terms of yield and quality among the lines. Line D-99-10, with an average yield of 4574 kg/ha, had the highest grain yield, outperforming the control by 11.6%. Line D-99-6, with a yield of 4476 kg/ha, ranked second. Regarding quality, line D-400-20 had the highest test weight (84 kg/hl), while line D-99-6 had the lowest percentage of brown spots (2%). Line D-99-10, possessing the highest SDS sedimentation volume (87 ml) and gluten index (89), exhibited superior gluten quality. A key finding of this research was the very strong positive correlation between grain yield and both SDS sedimentation volume (0.92) and gluten index (0.90). Based on these results, line D-99-10 is recommended as a superior genotype for release as a new cultivar, and line D-99-6 is suggested as a high-quality genetic resource. گندم دوروم به عنوان دومین گونه مهم گندم در جهان، نقش حیاتی در تأمین امنیت غذایی و تولید محصولات صنعتی باکیفیت دارد. این مطالعه با هدف ارزیابی جامع چهار لاین امیدبخش گندم دوروم در مقایسه با رقم شاهد تابان تحت شرایط مزرعه‌ای شهرستان دزفول انجام شد. این آزمایش در سال زراعی ۱۴۰۳-۱۴۰۲ در دو منطقه شمس‌آباد و صفی‌آباد شهرستان دزفول اجرا گردید. صفات زراعی، واکنش به بیماری‌ها و شاخص‌های کیفی مختلف مورد ارزیابی قرار گرفت. نتایج نشان داد تنوع ژنتیکی قابل توجهی از نظر عملکرد و کیفیت بین لاین‌ها وجود دارد. لاین D-99-10 با میانگین ۴۵۷۴ کیلوگرم در هکتار، بالاترین عملکرد را داشته و 6/11 درصد نسبت به شاهد برتری نشان داد. لاین D-99-6 نیز با عملکرد ۴۴۷۶ کیلوگرم در هکتار در رده دوم قرار گرفت. در زمینه کیفیت، لاین D-400-20 بالاترین وزن هکتولیتر (۸۴ کیلوگرم بر هکتولیتر) و لاین D-99-6 کمترین درصد نقاط قهوه‌ای (۲ درصد) را داشت. لاین D-99-10 با دارا بودن بالاترین عدد رسوبی SDS (۸۷) و شاخص گلوتن (۸۹)، از کیفیت برتر گلوتن برخوردار بود. همبستگی بسیار قوی و مثبت بین عملکرد با عدد رسوبی SDS (۰.۹۲) و شاخص گلوتن (۰.۹۰) از یافته‌های کلیدی این پژوهش بود. بر این اساس، لاین D-99-10 به عنوان ژنوتیپی کامل برای معرفی به عنوان رقم جدید و لاین D-99-6 به عنوان ذخیره ژنتیکی باکیفیت توصیه می‌شوند. https://ijfcs.ut.ac.ir/article_107280_808a2488d93d98258b46be8497e6c6f4.pdf